(TAP) - Hội đồng Thống đốc Cơ quan Nguyên tử Quốc tế (IAEA) vừa thông qua nghị quyết do Hoa Kỳ cùng các đồng minh phương Tây hậu thuẫn. Nghị quyết yêu cầu Iran công bố lượng uranium đã làm giàu còn lại và cho phép thanh sát viên xác minh số vật liệu này.
IAEA vừa thông qua một nghị quyết do Hoa Kỳ và nhóm E3 hậu thuẫn, yêu cầu Iran minh bạch về số uranium đã làm giàu còn lại. Nguồn: X (@iaeaorg)
Hoa Kỳ cùng nhóm E3 (Đức, Pháp Anh) đệ trình nghị quyết trên lên Hội đồng Thống đốc Cơ quan Nguyên tử Quốc tế (IAEA), giữa bối cảnh còn nhiều nghi vấn về số lượng uranium làm giàu của Iran sau khi một số cơ sở bị Hoa Kỳ - Israel tập kích, phá huỷ hồi tháng 6/2025. Theo tuyên bố chung đăng tải trên cổng thông tin chính phủ Vương quốc Anh, việc Tehran từ chối hợp tác, cung cấp thông tin kỹ thuật liên quan đến các cơ sở hạt nhân, bao gồm cả khu phức hợp đường hầm tại Esfahan, là hành vi vi phạm nghiêm trọng Hiệp định Giám sát NPT (Safeguards Agreement); trực tiếp thách thức thẩm quyền pháp lý IAEA.
Tuyên bố chung của Hoa Kỳ cùng nhóm E3 (Đức, Pháp Anh). Nguồn: gov.uk
Hãng tin AP News dẫn lời một số nhà ngoại giao tham gia cuộc họp kín ngày 10/6 cho biết, nghị quyết được thông qua với 21 phiếu thuận, 3 phiếu chống, 10 phiếu trắng. Trong đó, Nga, Trung Quốc, Niger bỏ phiếu phản đối. Cùng ngày, phái đoàn ba nước Nga, Trung Quốc, Iran ban hành một tuyên bố chung, khẳng định nghị quyết của Hoa Kỳ và phương Tây thực chất chỉ nhằm gia tăng áp lực, làm mất ổn định tình hình. Liên minh nhấn mạnh, bất chấp hoàn cảnh đặc biệt khó khăn do những cơ sở hạt nhân liên tục bị tấn công, Iran vẫn thể hiện thiện chí hợp tác cùng IAEA, minh chứng là đợt thanh sát vừa diễn ra tại Nhà máy điện hạt nhân Bushehr từ ngày 1/6 đến ngày 3/6. Đồng thời, phái đoàn ba nước Nga, Trung Quốc, Iran sẽ tiếp tục bảo vệ quyền lợi hợp pháp và sẽ có biện pháp đáp trả nghị quyết sai lầm này.
Phái đoàn ba nước Nga, Trung Quốc, Iran cũng ban hành một tuyên bố chung chỉ trích nghị quyết của Hoa Kỳ và nhóm E3. Nguồn: telegra.ph
Trên mạng xã hội X (@PMIRAN_Vienna), phái đoàn Iran tại Vienna lên tiếng chỉ trích, nghị quyết mang tính chính trị được thông qua với số phiếu lung lay, thiếu tính chuyên nghiệp của một cơ quan kỹ thuật. Phía Tehran cũng gay gắt đặt câu hỏi về uy tín, khi IAEA đang bị “các thế lực hiếu chiến lợi dụng, làm suy yếu tới mức không thể bày tỏ sự quan ngại đơn giản trước cuộc tấn công vũ trang bất hợp pháp nhằm vào cơ sở hạt nhân thuộc quốc gia thành viên”. Đồng thời, Iran cáo buộc Hoa Kỳ “giả tạo”, một mặt ủng hộ giải pháp ngoại giao, mặt khác lại liên tiếp tiến hành hàng loạt hành động gây hấn.
Phái đoàn Iran tại Vienna phản ứng gay gắt trước việc nghị quyết của Hoa Kỳ và nhóm E3 đã được IAEA thông qua. Nguồn: X (@PMIRAN_Vienna)
Theo đánh giá từ IAEA, tính đến tháng 6/2025, Iran sở hữu hơn 440kg uranium được làm giàu tới gần mức 60%, chỉ còn một bước ngắn nữa là đạt mức tinh khiết 90% - mức có thể chế tạo 10 quả bom nguyên tử. Việc Hoa Kỳ - Israel không kích, phá huỷ nhiều cơ sở hạt nhân hồi năm ngoái buộc thanh sát viên IAEA phải rút đi. Sự gián đoạn trong hoạt động tiếp cận và thanh sát kể từ sau cuộc tập kích đã tạo ra lỗ hổng nghiêm trọng về việc xác minh thực trạng số uranium này.
Mie Duong
