TAP News - Trang tin tức hàng đầu dành cho người Việt
tiếng nói người Việt toàn cầu

Chính quyền ông Trump thất thế vụ cắt tài trợ chương trình DEI tại đại học California

Ngày đăng: 17/11/2026

(TAP) - Tòa án Tối cao Hoa Kỳ (SCOTUS) vừa từ chối thụ lý đơn kháng cáo từ chính quyền Tổng thống Donald Trump. Vụ kiện xoay quanh kế hoạch chấm dứt hàng chục triệu USD tiền tài trợ nghiên cứu, hướng tới loại bỏ chương trình đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI) tại các trường đại học ở California.

SCOTUS đưa ra quyết định ngày 16/11 dưới một thông báo ngắn, trong đó không thẩm phán nào ghi nhận ý kiến phản đối hoặc giải thích lý do. Như TAP News thông tin, vụ kiện bắt đầu vào tháng 6/2025, sau khi 3 cơ quan liên bang đột ngột cắt khoản tài trợ của nhóm nhà nghiên cứu thuộc Đại học California (UC). Các cơ quan này bao gồm: Quỹ Khoa học Quốc gia (NSF), Quỹ Nhân văn Quốc gia (NEH), Cơ quan Bảo vệ Môi trường (EPA). Động thái rà soát, hủy ngân sách nhằm thực thi loạt sắc lệnh hành pháp từ Tổng thống Donald Trump, vốn yêu cầu chấm dứt mọi khoản hỗ trợ liên bang dành cho những dự án mang yếu tố DEI.

Chính quyền ông Trump thất thế vụ cắt tài trợ chương trình DEI tại đại học California

Tòa án Tối cao vừa từ chối thụ lý đơn kháng cáo từ chính quyền Tổng thống Donald Trump liên quan đến kế hoạch chấm dứt tài trợ nghiên cứu chương trình đa dạng, công bằng và hòa nhập tại các đại học ở California. Nguồn: Supreme Court of the United States

Ngay lập tức, 6 nhà nghiên cứu đại diện UC đã đệ đơn kiện chính quyền lên Tòa án liên bang khu vực Bắc California (U.S. District Court for the Northern District of California). Luật sư đại diện nhóm nghiên cứu cảnh báo, việc chấm dứt tài trợ có nguy cơ khiến phòng thí nghiệm phải đóng cửa, nhân viên mất việc, dự án nghiên cứu bị đình trệ. Họ cũng lo ngại rằng thiệt hại tài chính sẽ bóp nghẹt cơ hội công bố công trình khoa học lẫn tham gia diễn đàn học thuật, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền tự do ngôn luận.

Kết quả, thẩm phán Tòa án liên bang khu vực Bắc California - bà Rita Lin tháng 6/2025 ra lệnh tạm đình chỉ quyết định cắt giảm, buộc chính quyền khôi phục khoản tài trợ. Về sau, phía nguyên đơn đạt thỏa thuận riêng cùng EPA, chỉ còn tranh chấp các gói tài trợ với NSF và NEH, buộc chính quyền phải kháng cáo lên Tòa Phúc thẩm Liên bang khu vực 9 (U.S. Court of Appeals for the Ninth Circuit).

Chính quyền ông Trump thất thế vụ cắt tài trợ chương trình DEI tại đại học California

Bộ Tư pháp lập luận, Chính phủ liên bang nắm quyền định đoạt cách phân bổ ngân sách thuế, đồng thời Hiến pháp không ép nhà nước duy trì tài trợ những dự án mang quan điểm trái chiều. Nguồn: justice.gov

Đến tháng 5/2026, hội đồng thẩm phán thuộc tòa Phúc thẩm giữ nguyên phán quyết của tòa cấp dưới, tiếp tục ngăn chặn nỗ lực hủy khoản tài trợ. Tòa phúc thẩm đánh giá, việc rút ngân sách có dấu hiệu nhằm “dập tắt” những quan điểm trái ý Chính phủ, nhiều khả năng đã vi phạm Tu chính án thứ nhất (Hiến pháp Hoa Kỳ).

Trong đơn thỉnh cầu SCOTUS can thiệp hồi tháng 8/2026, Bộ Tư pháp Hoa Kỳ (DOJ) lập luận, Chính phủ liên bang nắm quyền định đoạt cách phân bổ ngân sách thuế, đồng thời Hiến pháp không ép nhà nước duy trì tài trợ những dự án trái chiều. Tổng biện lý D. John Sauer nhấn mạnh, ngừng cấp tiền không vi phạm nguyên tắc trung lập về quan điểm bởi Chính phủ đánh giá phần lớn dự án không còn giá trị phục vụ lợi ích công cộng.

Chính quyền ông Trump thất thế vụ cắt tài trợ chương trình DEI tại đại học California

Nhóm nhà nghiên cứu thuộc Đại học California quan ngại, việc chấm dứt tài trợ có nguy cơ khiến phòng thí nghiệm phải đóng cửa, nhân viên mất việc, nhiều dự án nghiên cứu bị đình trệ. Nguồn: universityofcalifornia.edu

Danny Tran

 

Bài viết liên quan

Microsoft xác định 3 nguyên nhân gây sự cố Outlook trên toàn cầu
10:05 17/11/2026
Đời sống

Microsoft xác định 3 nguyên nhân gây sự cố Outlook trên toàn cầu

Chính quyền ông Trump thất thế vụ cắt tài trợ chương trình DEI tại đại học California
09:28 17/11/2026
Tin Tức

Chính quyền ông Trump thất thế vụ cắt tài trợ chương trình DEI tại đại học California

OpenAI bị California kiện với cáo buộc vi phạm an toàn AI
09:20 17/11/2026
Đời sống

OpenAI bị California kiện với cáo buộc vi phạm an toàn AI

SCOTUS từ chối thụ lý đơn kiện luật đào tạo y khoa California
09:12 17/11/2026
Tin Tức

SCOTUS từ chối thụ lý đơn kiện luật đào tạo y khoa California

Va chạm máy bay giữa UPS và Copa Airlines tại sân bay Miami
08:02 17/11/2026
Tin Tức

Va chạm máy bay giữa UPS và Copa Airlines tại sân bay Miami

CÁC CHUYÊN MỤC KHÁC