(TAP) - Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW) cho rằng việc Hoa Kỳ chuyển người LGBTQ+ sang các quốc gia châu Phi thứ ba khiến họ đối mặt tình trạng kỳ thị, giam giữ tùy tiện và thiếu cơ chế bảo vệ; đồng thời đặt ra quan ngại về nghĩa vụ nhân quyền trong chính sách trục xuất.
Báo cáo “To Scare People” (“Để dọa người khác”) do Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (Human Rights Watch - HRW) công bố ngày 8/10 ghi nhận, Hoa Kỳ trục xuất ít nhất 12 người thuộc cộng đồng LGBTQ+ gồm người đồng tính nữ, đồng tính nam, song tính, chuyển giới sang các quốc gia châu Phi - nơi không phải quê hương của họ. Trong đó một số trường hợp từng được thẩm phán Hoa Kỳ công nhận cần bảo vệ vì có thể chịu sự ngược đãi tại quê nhà do xu hướng tính dục hoặc bản dạng giới. Tuy nhiên, việc chuyển đến nước thứ ba khiến họ tiếp tục đối mặt tình trạng kỳ thị, bạo lực, thiếu cơ chế bảo vệ hiệu quả ở thời điểm chưa thể trở về quê hương an toàn. HRW cảnh báo nhiều quốc gia châu Phi như Eswatini, Cameroon vẫn duy trì những điều luật hình sự hóa hành vi đồng tính hoặc hành vi thể hiện tình cảm đồng giới nơi công cộng.
HRW cáo buộc Hoa Kỳ trục xuất người LGBTQ+ sang các nước châu Phi. Nguồn: www.hrw.org
Báo cáo còn chỉ ra điều kiện khắc nghiệt của quy trình trục xuất. Các chuyến bay kéo dài 18 giờ trở lên; người trên chuyến bay phải đeo xiềng xích ở cổ tay, mắt cá chân, vùng bụng. Một số người không tiếp cận đầy đủ thuốc men thiết yếu, thiếu thức ăn, nước uống và không được thông báo về nơi tiếp nhận; thậm chí có trường hợp phải mang thiết bị cố định toàn thân. HRW phỏng vấn 24 người mà Hoa Kỳ chuyển tới sáu quốc gia châu Phi giai đoạn tháng 2 - 7/2026, đồng thời xem xét hồ sơ tòa án, tài liệu chính phủ, dữ liệu trục xuất, thông tin từ luật sư, thân nhân cùng nhà báo điều tra.
HRW cáo buộc chính sách trục xuất người sang nước thứ ba của Mỹ khiến một số người LGBTQ+ đối mặt nguy cơ bị ngược đãi. Nguồn: www.hrw.org
Theo dữ liệu báo cáo dẫn lại, ngày 20/1/2025 - 5/8/2026, Hoa Kỳ chuyển gần 28.000 người sang hơn 50 quốc gia thứ ba, không phải nơi họ mang quốc tịch hoặc thường trú; số người được đưa sang châu Phi là 536. HRW ghi nhận tình trạng giam giữ tùy tiện tại Eswatini, Ghana và Nam Sudan. Riêng Cameroon, Guinea Xích Đạo, Ghana, một số người chuyển tới nơi họ đối mặt nguy cơ ngược đãi, tra tấn, làm dấy lên lo ngại về mức độ bảo vệ dành cho những người không thể trở về quê hương an toàn.
Về pháp lý, HRW cáo buộc chính sách trục xuất người thuộc cộng đồng LGBTQ+ sang quốc gia thứ ba của Hoa Kỳ vi phạm nghĩa vụ nhân quyền quốc tế theo nguyên tắc “Non-refoulement”. Nguyên tắc này cấm quốc gia trục xuất hoặc chuyển dịch một cá nhân đến nơi mà họ có nguy cơ cao bị tra tấn, ngược đãi hay đe dọa tới tính mạng. Tổ chức nhận định việc không tạo cơ hội để người bị trục xuất phản đối quyết định, trình bày mối đe dọa tại quốc gia tiếp nhận đã xâm phạm quyền bảo vệ họ. HRW kêu gọi Hoa Kỳ đình chỉ việc trục xuất sang nước thứ ba cho tới khi chính sách gây ra hành vi lạm dụng được điều chỉnh. Đồng thời, cơ quan còn đề nghị các quốc gia tiếp nhận công khai điều khoản thỏa thuận, bảo đảm giám sát độc lập, ngăn việc chuyển tiếp người sang địa bàn đe dọa an toàn của họ.
Hanh Uyen
