(TAP) - Chính quyền Tổng thống Donald Trump đang thúc đẩy kế hoạch chấm dứt cơ chế “Duration of Status” (D/S) đối với các loại visa F (du học sinh), visa J (trao đổi học thuật - văn hóa) và visa I (phóng viên, đại diện truyền thông nước ngoài). Người sở hữu các loại visa này không còn được ở lại Hoa Kỳ theo thời gian học tập hoặc chương trình hợp lệ như hiện nay, mà bị áp dụng thời hạn lưu trú cố định do cơ quan di trú quy định.
Dự luật Thiết lập thời hạn nhập cảnh cố định và quy trình gia hạn thời gian lưu trú đối với sinh viên học thuật không định cư, khách trao đổi và đại diện cơ quan truyền thông nước ngoài. Nguồn: federalregister.gov
Hiện nay, cơ chế D/S cho phép du học sinh và người tham gia chương trình trao đổi ở lại Hoa Kỳ miễn là vẫn duy trì tình trạng học tập hoặc chương trình hợp lệ. Nói cách khác, sinh viên không chịu ràng buộc bởi một ngày hết hạn cố định trên giấy tờ nhập cảnh. Trường học thông qua cán bộ phụ trách sinh viên quốc tế (DSO) có thể gia hạn thời gian học trên mẫu I-20 hoặc DS-2019 mà không cần xin phê duyệt riêng từ Cơ quan Nhập cư và Quốc tịch Hoa Kỳ (U.S. Citizenship and Immigration Services - USCIS).
Tuy nhiên, theo đề xuất mới do Bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ (DHS) đưa ra hồi tháng 8/2025 và dự kiến áp dụng vào tháng 9/2026, cơ chế này sẽ bị thay thế bằng thời hạn lưu trú cố định giống nhiều loại visa khác. DHS cho rằng, cơ chế D/S khiến chính phủ gặp khó khăn trong việc kiểm soát lưu trú, xử lý gian lận visa và xác định thời điểm một người bắt đầu rơi vào tình trạng “cư trú bất hợp pháp” (unlawful presence). Vì vậy, chính quyền Trump muốn chuyển sang mô hình có ngày hết hạn cụ thể ghi trên mẫu I-94 để dễ quản lý hơn.
Người mang visa F và J sẽ chỉ được lưu trú tối đa 4 năm hoặc tới ngày kết thúc chương trình học, tùy mốc nào đến trước. Trong khi đó, visa I dành cho phóng viên và đại diện truyền thông nước ngoài sẽ bị giới hạn còn 240 ngày mỗi lần nhập cảnh. Ảnh minh họa: Canva.
Cụ thể, người mang visa F và J chỉ có thể ở lại tối đa 4 năm hoặc đến lúc kết thúc chương trình học, tùy thời điểm nào đến trước. Với visa I dành cho phóng viên và đại diện truyền thông nước ngoài, thời gian lưu trú bị giới hạn còn 240 ngày/mỗi lần nhập cảnh. Sau khi hết hạn, đương sự sẽ phải trực tiếp nộp hồ sơ xin gia hạn lên USCIS.
Ngoài việc giới hạn thời gian lưu trú, dự thảo còn đưa ra nhiều quy định siết chặt đối với sinh viên quốc tế. Sinh viên F-1 bậc đại học không thể chuyển trường, đổi chuyên ngành hoặc thay đổi bậc học ở năm đầu tiên, trừ trường hợp đặc biệt là được Chương trình Sinh viên và Khách trao đổi (SEVP) chấp thuận. Sinh viên sau đại học cũng chịu hạn chế thay đổi ngành học hoặc chương trình đào tạo xuyên suốt quá trình học.
Một điểm đáng chú ý khác là thời gian “grace period” - khoảng thời gian cho phép sinh viên ở lại Hoa Kỳ sau khi tốt nghiệp hoặc kết thúc chương trình OPT rút ngắn từ 60 ngày xuống còn 30 ngày. Điều này đồng nghĩa sinh viên có ít thời gian hơn để chuẩn bị rời Hoa Kỳ, chuyển trường hoặc thay đổi tình trạng visa. Nếu ở lại quá thời hạn ghi trên mẫu I-94, họ có thể ngay lập tức bị tính là cư trú bất hợp pháp và đối mặt nguy cơ bị cấm nhập cảnh trở lại Hoa Kỳ trong 3 năm hoặc 10 năm.
Thời gian “grace period” dành cho sinh viên F-1 sau khi tốt nghiệp hoặc kết thúc OPT sẽ giảm từ 60 ngày xuống còn 30 ngày. Ảnh minh họa: Canva.
DHS cũng đề xuất giới hạn tổng thời gian lưu trú của sinh viên học tiếng Anh ở mức tối đa 24 tháng, bao gồm cả thời gian chuyển trường hoặc nghỉ giữa các khóa học. Ngoài ra, người xin gia hạn lưu trú phải nộp hồ sơ trực tiếp cho USCIS, cung cấp dữ liệu sinh trắc học và chờ xét duyệt từng trường hợp riêng lẻ. DHS khẳng định, mục tiêu của quy định là tăng cường an ninh quốc gia, giảm tình trạng ở quá hạn visa và nâng cao khả năng giám sát người nước ngoài tại Hoa Kỳ.
Tuy nhiên, nhiều trường đại học và tổ chức giáo dục quốc tế lo ngại các thay đổi này có thể làm giảm sức hút của giáo dục Hoa Kỳ đối với sinh viên toàn cầu. Hiệp hội các nhà giáo dục quốc tế (Association of International Educators - NAFSA) cho rằng, việc xóa bỏ D/S tạo ra “sự bất ổn nghiêm trọng”, đặc biệt với nghiên cứu sinh tiến sĩ và nhóm sinh viên tham gia OPT hoặc STEM OPT. Theo dữ liệu Open Doors của Viện Giáo dục Quốc tế (IIE), hơn một nửa sinh viên quốc tế tại Hoa Kỳ đang theo học các ngành STEM như khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học. Ở một số lĩnh vực liên quan trí tuệ nhân tạo (AI), tỷ lệ nghiên cứu sinh quốc tế chiếm tới khoảng 70%. Giới chuyên gia cảnh báo, nếu quy định mới được áp dụng, Hoa Kỳ sẽ gặp khó khăn hơn về việc thu hút nhân tài quốc tế trong các ngành công nghệ chiến lược.
Theo dữ liệu Open Doors của Viện Giáo dục Quốc tế (IIE), hơn một nửa sinh viên quốc tế tại Hoa Kỳ theo học các ngành STEM. Nguồn: opendoorsdata.org
Hiện DHS đã chuyển đề xuất tới Văn phòng Quản lý và Ngân sách (Office of Management and Budget - OMB) để xem xét trước khi ban hành quy định cuối cùng.
Veronica Phan
