(TAP) - Ngày 25/3 tại TP. HCM, các chuyên gia kinh tế đến từ Việt Nam và Hoa Kỳ đã cùng tham gia thảo luận, tập trung tìm giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó hiệu quả trước những biến động từ thị trường Hoa Kỳ. Hoạt động diễn ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump đã kích hoạt chính sách thuế khẩn cấp kéo dài 150 ngày hơn một tháng trước đó, tạo ra nhiều tác động đáng chú ý đối với môi trường thương mại.
Như TAP News thông tin, sau khi Tòa án Tối cao Hoa Kỳ (SCOTUS) bác bỏ các lệnh áp thuế dựa trên Đạo luật về quyền lực kinh tế khẩn cấp quốc tế (International Emergency Economic Powers Act - IEEPA), chính quyền ông Trump lập tức “phản đòn” bằng cách kích hoạt thuế khẩn cấp 10%, thời hạn 150 ngày (24/2 - 24/7). Theo đó, tổng mức thuế thực tế mà Hoa Kỳ áp lên hàng hóa Việt Nam tạm thời giảm từ 21,6% xuống còn 16%. Tuy nhiên, giới quan sát quan ngại, đây chỉ là “cửa sổ cơ hội” ngắn hạn. Sau ngày 24/7, phía Washington, D.C. hoàn toàn có quyền nâng thuế lên 15% hoặc tung thêm đòn trừng phạt mới, khắt khe hơn nhắm thẳng vào các nước sở hữu thặng dư thương mại lớn, điển hình là Việt Nam.
Các chuyên gia Việt Nam và Hoa Kỳ thảo luận nhằm giúp doanh nghiệp thích ứng trước những biến động từ thị trường Washington, D.C. Nguồn: Kelvin Huynh
Trước tình hình đó, vào ngày 25/3, tại TP. HCM (Việt Nam), Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. HCM (ITPC) phối hợp Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam TP. HCM (VCCI TP. HCM) cùng Viện Sáng kiến Việt Nam tổ chức hội thảo mang chủ đề “Giải pháp ứng phó chính sách thuế tạm thời 150 ngày của Hoa Kỳ”. Sự kiện hướng tới mục tiêu hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp chủ động thích ứng trước những biến động từ thị trường Hoa Kỳ; đồng thời tìm kiếm các giải pháp ứng phó hiệu quả giữa bối cảnh thương mại quốc tế nhiều biến động.
Hội thảo quy tụ sự tham dự của nhiều đại diện lãnh đạo và chuyên gia uy tín, gồm bà Cao Thị Phi Vân - Phó Giám đốc ITPC; bà Bùi Thị Ninh - Phó Giám đốc VCCI-HCM; bà Dương Hồng Loan - Viện trưởng Viện Sáng kiến Việt Nam; ông Nguyễn Trường Thi - Phó Giám đốc Sở Công Thương TP.HCM, cùng đại diện các sở, ban, ngành, Cục Thuế và Chi cục Hải quan Khu vực II. Đáng chú ý, chương trình còn có sự tham gia trực tuyến từ điểm cầu Hoa Kỳ của các chuyên gia quốc tế như Giáo sư Đại học Indiana (Hoa Kỳ) - ông Trần Ngọc Anh và Tiến sĩ tại Đại học Wisconsin Oshkosh (bang Wisconsin) - ông Huỳnh Thế Du, góp phần mang đến góc nhìn đa chiều, cập nhật về bối cảnh kinh tế toàn cầu.
Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. HCM Cao Thị Phi Vân nhận định, “cửa sổ” 150 ngày thực chất chỉ như một giai đoạn quan sát phản ứng thị trường, sự tạm thời không hề đồng nghĩa ổn định về mặt chính sách. Nguồn: Kelvin Huynh
Tại hội thảo, nhiều chuyên gia, đại diện các cơ quan quản lý phía Việt Nam đã bày tỏ quan ngại về tính bền vững của các đơn hàng xuất khẩu trong giai đoạn hiện nay. Theo bà Cao Thị Phi Vân - Phó Giám đốc ITPC, “cửa sổ” 150 ngày thực chất chỉ mang tính chất một giai đoạn quan sát phản ứng của thị trường; yếu tố “tạm thời” không đồng nghĩa với sự ổn định về chính sách, qua đó đặt ra không ít thách thức cho doanh nghiệp trong việc xây dựng chiến lược dài hạn.
Phát biểu trực tuyến, Giáo sư Trần Ngọc Anh đánh giá, việc SCOTUS vô hiệu hóa quyền áp thuế khẩn cấp của Tổng thống Trump hồi tháng 2 vô tình tạo ra một “khoảng trống pháp lý”, lẫn cơ hội tạm thời cho hàng hóa Việt. Dù mức thuế mới giảm còn 16% theo Điều khoản 122 (Luật Thương mại 1974), nhưng đây thực chất chỉ như “khoảng lặng trước cơn bão” để Washington, D.C. chuẩn bị biện pháp trừng phạt khắt khe hơn. Với mức thặng dư kỷ lục 178 tỷ USD năm 2025, Việt Nam vẫn thuộc nhóm đối tác có thặng dư lớn bị cơ quan thương mại phía Washington, D.C đưa vào tầm ngắm. Tình hình này thậm chí càng trở nên trầm trọng nếu cộng hưởng cùng rủi ro từ các cuộc điều tra lao động cưỡng bức (UFLPA) trong ngành dệt may, da giày.
Giáo sư Đại học Indiana Trần Ngọc Anh đánh giá, biện pháp áp thuế khẩn cấp phía Hoa Kỳ thực chất chỉ như “khoảng lặng trước cơn bão” để Washington, D.C. chuẩn bị biện pháp trừng phạt khắt khe hơn. Nguồn: Kelvin Huynh
Đồng quan điểm, Tiến sĩ Huỳnh Thế Du nhận định, “khoảng lặng” hiện tại là hồi chuông cảnh báo về cơ chế bảo hộ khắt khe hơn ở tương lai, tiêu biểu như Điều khoản 232 về an ninh quốc gia hay Điều khoản 301 về thương mại không công bằng. Ông cảnh báo, thị trường sẽ sớm chứng kiến sự phân hóa rõ rệt khi: Các ngành biên lợi nhuận thấp (điển hình dệt may) phải gồng mình gánh chi phí; riêng ngành điện tử, máy móc lại đối mặt nguy cơ bị điều tra lẩn tránh thuế nếu không thể minh bạch chuỗi cung ứng. Đây không còn là câu chuyện về con số thuế đơn thuần, mà đã trở thành bài toán về khả năng tuân thủ, năng lực giải trình doanh nghiệp trên bản đồ địa chính trị phức tạp.
Tiến sĩ tại Đại học Wisconsin Oshkosh Huỳnh Thế Du cảnh báo,“khoảng lặng” hiện tại âm thầm gióng lên hồi chuông cảnh báo về cơ chế bảo hộ khắt khe hơn trong tương lai. Nguồn: Kelvin Huynh
Tiến sĩ Huỳnh Thế Du khuyến nghị, doanh nghiệp Việt cần kích hoạt lộ trình hành động khẩn cấp, thông qua việc rà soát mã định danh nhằm tận dụng danh mục miễn trừ; ứng dụng công nghệ Blockchain/GTM nhằm minh bạch hóa nguồn gốc nguyên liệu. Giáo sư Đại học Indiana đặc biệt lưu ý, doanh nghiệp nội địa không nên tiếp tục dựa dẫm vào “luật” của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) cũ - vốn đã trở nên lỏng lẻo, mà phải chủ động thích ứng bằng cách tái cấu trúc chuỗi cung ứng, đa dạng hóa thị trường. Việc tận dụng “cửa sổ cơ hội” 150 ngày để chuẩn hóa hồ sơ, đàm phán lại điều khoản chia sẻ rủi ro cùng đối tác Hoa Kỳ sẽ trở thành yếu tố then chốt bảo vệ thị phần, giữ vững đà xuất khẩu trong dài hạn.
Kane Nguyen