(TAP) - Tổng thống Donald Trump vừa ký sắc lệnh hành pháp áp thuế nhập khẩu toàn cầu 10%. Động thái diễn ra chỉ vài giờ sau khi Tòa án Tối cao (SCOTUS) vô hiệu hoá cơ sở pháp lý của nhiều mức thuế do Trump ban hành hồi năm ngoái.
Tòa án Tối cao phán quyết vô hiệu hoá cơ sở pháp lý của nhiều mức thuế do Trump ban hành hồi năm ngoái. Nguồn: Supreme Court of the United States
Với kết quả phán quyết 6 - 3 (6 đồng thuận, 3 phản đối), Toà án Tối cao (Supreme Court of the United States, viết tắt: SCOTUS) ngày 20/2 khẳng định, Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) không trao cho Tổng thống thẩm quyền áp thuế quan. IEEPA từng trở thành nền tảng chính quyền Trump viện dẫn để triển khai mức thuế “đối ứng” diện rộng hồi tháng 4/2025.
Tuy nhiên, Tổng thống nhanh chóng có biện pháp thay thế mới nhằm đảm bảo duy trì mục tiêu giảm thâm hụt thương mại. Trên mạng xã hội Truth Social (@realDonaldTrump) ngay sau đó (20/2), ông Trump viện dẫn Điều 122, Đạo luật Thương mại năm 1974 (Trade Act of 1974) để áp thuế nhập khẩu toàn cầu 10%, hiệu lực tối đa 150 ngày, có hiệu lực gần như ngay lập tức, không cần Quốc hội chấp thuận.
Tổng thống Donald Trump vừa ký sắc lệnh hành pháp áp thuế nhập khẩu toàn cầu 10% sau Toà án Tối cao vô hiệu hoá mức thuế cũ. Nguồn: X “@realDonaldTrump”
Một quan chức Nhà Trắng (giấu tên) ngày 20/2 trao đổi cùng CNBC rằng, mức thuế 10% toàn cầu sẽ thay thế những mức thuế cũ dựa trên IEEPA vừa bị SCOTUS vô hiệu hóa. Việc chuyển sang áp 10% đồng loạt dường như là một “bước lùi mang tính tình thế” bởi chính quyền Tổng thống Trump. Sau khi SCOTUS bác bỏ mức thuế trừng phạt cực đoan - một quyết định chính quyền không thể kháng cáo, Nhà Trắng chuyển sang chọn con số thấp hơn, nhưng cơ sở pháp lý vững chắc, đảm bảo duy trì áp lực thương mại trong lúc tìm kiếm công cụ dài hạn.
Động thái này nhiều khả năng sẽ ảnh hưởng đến một số đối tác thương mại với Washington, D.C. theo chiều hướng khác nhau. Điển hình Liên minh châu Âu (EU) chỉ phải chịu mức thuế 15%, không bị cộng dồn (Non-stackable) nhờ một thỏa thuận thương mại cùng Hoa Kỳ hồi cuối tháng 7/2025. Riêng Trung Quốc chịu tổng mức thuế khoảng 35% sau điều chỉnh, bao gồm mức thuế 25% duy trì từ cuộc điều tra Mục 301 (2018) cùng 10% thuế toàn cầu mới.
Ông Trump thất vọng vì phán quyết bởi Tòa án Tối cao, đồng thời khẳng định Tổng thống có quyền áp thuế, không cần Quốc hội phê chuẩn. Nguồn: X “@RapidResponse47”
Tài khoản “X” (@RapidResponse47) Phản ứng nhanh 47 thuộc Nhà Trắng ngày 20/2 đã chia sẻ đoạn video ông Trump nói trước các phóng viên tại buổi họp báo cùng ngày. Ông bày tỏ sự thất vọng vì phán quyết bởi SCOTUS, đồng thời khẳng định Tổng thống có quyền áp thuế, không cần Quốc hội phê chuẩn. Trump cũng không ngần ngại công kích Neil Gorsuch và Amy Coney Barrett - hai thẩm phán do Tổng thống đề cử, song lại bỏ phiếu không đồng tình áp thuế toàn cầu dựa trên IEEPA.
Trump nhận định, họ làm “hổ thẹn quốc gia”, “xấu hổ gia đình”, không đủ dũng cảm bảo vệ lợi ích đất nước. Ông thậm chí ám chỉ, những vị thẩm phán này bị “lôi kéo bởi thế lực nước ngoài”, và tuyên bố chỉ mời 3 thẩm phán bỏ phiếu ủng hộ đến dự buổi đọc Thông điệp Liên bang tuần tới. Ở một diễn biến liên quan, Bộ trưởng Bộ Tài chính (USDT) - ông Scott Bessent cũng có buổi phỏng vấn cùng Fox News, nói chính quyền sẽ sử dụng nhiều cơ sở pháp lý khác duy trì nguồn thu thuế quan, và khẳng định doanh thu từ thuế không vì thế mà giảm trong thời gian tới.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Scott Bessent nói, phán quyết bác bỏ thuế quan từ Tòa án Tối cao không ảnh hưởng doanh thu từ thuế quan. Nguồn: X “@RapidResponse47”
Kelvin Huynh