(TAP) - Ban Hòa bình vì Gaza ban đầu do Tổng thống Donald Trump thúc đẩy thành lập nhằm chấm dứt xung đột Israel - Hamas. Tuy nhiên, sáng kiến này dường như đang hướng tới tham vọng lớn hơn, khi có dấu hiệu mở rộng phạm vi hoạt động sang cả những cuộc khủng hoảng toàn cầu khác, cạnh tranh trực tiếp với vai trò của Liên Hợp Quốc (UN).
Trên mạng xã hội Truth Social (@realDonaldTrump) ngày 17/1, ông Trump đã chia sẻ bức thư gửi đến nhiều nhà lãnh đạo khắp thế giới hôm 16/1. Nội dung cho thấy việc lãnh đạo Nhà Trắng mời họ trở thành thành viên sáng lập “Hội đồng Hòa bình” (Board of Peace). Ông Trump tuyên bố cơ quan này có cách tiếp cận mới, táo bạo hơn giúp giải quyết triệt để những xung đột toàn cầu.
Ở hình ảnh đính kèm bài đăng, người nhận thư là Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah El-Sisi. Ngoài ra, Associated Press (AP) ngày 18/1 đưa tin, bên cạnh Ai Cập, Nhà Trắng còn chuyển lời mời đến Canada, Thổ Nhĩ Kỳ, Argentina, Paraguay. Mặc dù vậy, hiện chưa rõ tổng số quốc gia, nhà lãnh đạo Trump mời tham gia sáng kiến. Căn cứ nội dung công bố trên mạng xã hội, bức thư nhắc lại kế hoạch ngừng bắn (20 điểm) tại Gaza do ông Trump thúc đẩy, bao gồm thành lập một Hội đồng Hòa bình - từng được Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc (United Nations Security Council, viết tắt: UNSC) thông qua hồi tháng 11/2025. Điểm đáng chú ý rằng, Trump khẳng định, Hội đồng này có thể không giới hạn hoạt động ở Gaza.
Thư ông Trump gửi Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah El-Sisi mời tham gia Hội đồng Hòa bình. Nguồn: Truth Social “@realDonaldTrump”
Lãnh đạo Nhà Trắng nhấn mạnh, Hội đồng Hòa bình đặt mục tiêu trọng tâm trở thành tổ chức quốc tế mới, đóng vai trò tương đương chính quyền chuyển tiếp xử lý xung đột. AP ngày 18/1 nhận định, tham vọng xây dựng Hội đồng Hòa bình thành thể chế quốc tế nguy cơ gây ra làm sóng tranh cãi, do nó để ngỏ khả năng thay thế cả Liên Hợp Quốc (UN). Trung Quốc và Nga - hai nước sở hữu quyền phủ quyết tại UNSC, dường như sẽ sớm phản đối mạnh mẽ bất kỳ thay đổi lớn nào ảnh hưởng trật tự quốc tế hiện nay. Nhiều quốc gia nhỏ cũng không loại trừ khả năng lên tiếng lo ngại, vì hệ thống UN từ lâu đã giúp họ có tiếng nói liên quan đến quyết định toàn cầu.
Tờ Politico ngày 18/1 dẫn lời Chính phủ Israel phản đối quyết liệt kế hoạch thành lập Hội đồng, cho rằng đề xuất này hoàn toàn chưa phối hợp hay tham vấn trước cùng chính quyền Jerusalem, dẫn đến bỏ qua một số quan ngại cốt lõi về an ninh. Thủ tướng Benjamin Netanyahu Israel nói, chuyển giao quyền quản trị Gaza sang một tổ chức quốc tế hoặc cơ quan quản trị chuyển tiếp nguy cơ làm xói mòn quyền tự quyết của Israel trong việc tiêu diệt tận gốc mối đe dọa quân sự. Ngoài ra, ông Netanyahu cũng bất bình danh sách thành viên điều hành Hội đồng, điển hình Thổ Nhĩ Kỳ, lẫn Ai Cập - những nước thể hiện thái độ quá thân thiện, không xem nhóm chiến binh Hồi giáo như tổ chức khủng bố.
Mặc dù là đồng minh thân cận Hoa Kỳ, Thủ tướng Benjamin Netanyahu Israel vẫn phản đối vụ Trump thành lập Hội đồng Hòa bình mới. Nguồn: X “@netanyahu”
The Washington Post ngày 18/1 dẫn lời người đứng đầu bộ phận phụ trách UN thuộc Nhóm Khủng hoảng Quốc tế (International Crisis Group) - ông Daniel Forti nhận định, động thái mới phản ánh cách Hoa Kỳ mở rộng vai trò sang các xung đột khác, ngoài khu vực Trung Đông. Chuyên gia đánh giá, chính quyền Trump muốn tìm kiếm cơ chế nhanh hơn để định hình vấn đề quốc tế theo lợi ích quốc gia. Dù chỉ mang tính “mong muốn “ (đề xuất), nhưng chính quyền Trump tin rằng điều này khả thi giữa lúc ngày càng nhiều nước mất niềm tin vào UN. Dự kiến, thông báo chi tiết về Hội đồng Hòa bình sẽ được đưa ra tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos (ngày 19 - 23/1).
Kelvin Huynh