(TAP) - Một Tòa phúc thẩm liên bang Hoa Kỳ vừa đình chỉ vụ kiện liên quan đến Đạo luật Kẻ thù Ngoại quốc (AEA) - cơ chế mà Tổng thống Donald Trump viện dẫn để trục xuất nhanh người nhập cư Venezuela năm ngoái. Mặc dù vậy, toà án chưa làm rõ việc ông Trump viện dẫn AEA đúng hay sai.
Hồi tháng 4/2025, chính quyền ông Trump viện dẫn AEA nhằm trục xuất nhanh các thành viên nghi thuộc băng đảng Tren de Aragua (Venezuela) khỏi Hoa Kỳ. Nhóm nguyên đơn gồm 3 người đàn ông gốc Venezuela đã đệ đơn kiện khẩn cấp lên Tòa án Tối cao Hoa Kỳ (SCOTUS) thông qua đại diện pháp lý là Liên minh Quyền tự do Dân sự (ACLU). SCOTUS sau đó can thiệp tạm dừng chuyến bay trục xuất, yêu cầu Chính quyền Trump phải bảo đảm quyền tố tụng tối thiểu.
Tòa Phúc thẩm Khu vực 5 đình chỉ vụ kiện liên quan đến việc chính quyền ông Trump sử dụng một đạo luật thời chiến để trục xuất nhanh người nhập cư. Nguồn: U.S. Court of Appeals for the Fifth Circuit
Đến tháng 9/2025, hội đồng có 3 thẩm phán thuộc Tòa Phúc thẩm Khu vực 5 (U.S. Court of Appeals for the Fifth Circuit) kết luận, Chính quyền Trump dùng AEA trái luật vì các băng đảng tội phạm không cấu thành mối đe dọa quân sự hay xâm lược thực sự. Do vướng thủ tục pháp lý nên Chính phủ liên bang trong thời gian chờ tòa xét xử đã chuyển hướng, tiến hành trục xuất nhóm người Venezuela bằng Đạo luật Di trú và Quốc tịch (INA) - một cơ chế pháp lý thông thường.
Vì nguyên đơn đều rời khỏi Hoa Kỳ theo luật INA, Tòa Phúc thẩm Khu vực 5 ngày 13/8 chính thức tuyên bố đình chỉ vụ án. Tòa lập luận, nỗ lực kháng cáo về AEA không còn giá trị thực tế để xem xét; qua đó khép lại hồ sơ mà không cần đưa ra kết luận chung cuộc về tính hợp pháp của chính sách.
ABC ngày 13/8 dẫn lời đại diện ACLU đánh giá, phán quyết mới bởi Tòa Phúc thẩm thực chất chỉ mang tính thủ tục, không làm thay đổi hạn chế được SCOTUS áp đặt với việc sử dụng AEA. ACLU nhấn mạnh, luật thời chiến không thể áp dụng giữa thời bình, đa số giới tư pháp đều xem đây như hành vi vi phạm pháp luật.
Chính quyền ông Trump hồi tháng 4/2025 từng chính viện dẫn Đạo luật Kẻ thù Ngoại quốc nhắm vào các thành viên nghi thuộc băng đảng Venezuela nhằm trục xuất nhanh họ khỏi Hoa Kỳ. Nguồn: ice.gov
Quốc hội Hoa Kỳ ban hành AEA từ năm 1798, trao quyền cho Tổng thống trục xuất nhanh công dân nước ngoài trong trường hợp quốc gia bị “xâm lược” hoặc bị “tấn công”. Chính quyền Washington, D.C. từng áp dụng AEA ở nhiều cuộc chiến lớn, điển hình là việc đưa người Mỹ gốc Nhật vào các trại tập trung thời Thế chiến II.
Huy Niel
