(TAP) - Hai công dân Trung Quốc hoạt động bí mật cho Bộ An ninh Quốc gia Trung Quốc tại Hoa Kỳ vừa bị tuyên phạt mỗi người 30 tháng tù vì thu thập thông tin tình báo quân sự, tìm cách chiêu mộ quân nhân Hoa Kỳ và hỗ trợ giao dịch tiền mặt bí mật.
Bộ Tư pháp Hoa Kỳ (DOJ) ngày 30/10 thông báo, hai công dân Trung Quốc gồm Liren “Ryan” Lai (40 tuổi), Yuance Chen (39 tuổi) mỗi người nhận mức án phạt 30 tháng tù vì âm mưu hoạt động dưới danh nghĩa đặc vụ nước ngoài, hoạt động trên thực tế mà không đăng ký với Bộ trưởng Tư pháp Hoa Kỳ. Cả hai còn chịu 3 năm giám sát sau khi mãn hạn tù. Theo hồ sơ tòa án, hai người hoạt động bởi sự chỉ đạo Bộ An ninh Quốc gia Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) ít nhất từ tháng 5/2021. Ông Lai đã tuyển mộ ông Chen, giữ vai trò đầu mối liên lạc giữa ông Chen và các sĩ quan tình báo Trung Quốc trước khi Chen nhận chỉ thị trực tiếp của cơ quan này.
Hai công dân Trung Quốc lĩnh án 30 tháng tù vì hoạt động gián điệp tại Hoa Kỳ. Nguồn: www.justice.gov
Năm 2022, ông Chen thu thập hàng loạt thông tin về căn cứ quân sự, quân nhân Hoa Kỳ, gồm ảnh chụp Căn cứ Hải quân Kitsap tại Bremerton (bang Washington); ảnh, video tân binh, quân nhân Hải quân đang tại ngũ ở một trạm tuyển quân Nam California. Ông còn thu thập thông tin nhận dạng cá nhân của một nhân viên Hải quân Hoa Kỳ để lập hồ sơ những quân nhân có khả năng bị lôi kéo, chiêu mộ. Tháng 3/2023, ông Lai giao cho ông Chen điện thoại liên lạc bí mật với cơ quan tình báo Trung Quốc, được ông Chen gọi là “bí mật quốc gia”. Trong năm 2024, 2025, ông Chen nhiều lần sang Trung Quốc gặp quan chức tình báo, nhận nhiệm vụ mới liên quan đến quân nhân Hoa Kỳ.
Hoạt động gián điệp của hai công dân Trung Quốc nhằm thu thập thông tin quân sự và chiêu mộ quân nhân Hoa Kỳ. Nguồn: CSO Magazine (Pinterest)
Bên cạnh đó, hai bị cáo còn điều phối giao dịch tiền mặt bí mật. Tháng 1/2022, trong thời gian lưu trú tại Trung Quốc, họ phối hợp cùng một người ở Hoa Kỳ thực hiện giao dịch khoảng 10.000 USD bằng cách đặt ba lô chứa tiền vào tủ gửi đồ thuộc cơ sở giải trí Livermore (bang California). Phương thức “hộp thư chết” (dead drop) này giúp các bên trao đổi tiền hoặc thông tin mà không cần gặp mặt trực tiếp. Tháng 4/2025, ông Lai sang Hoa Kỳ thực hiện nhiệm vụ mới. Một tháng sau, ông nhận chỉ thị di chuyển tới Phoenix (bang Arizona) để tham gia giao nhận khoảng 20.000 USD.
Ngày 27/6/2025, Cục Điều tra Liên bang Hoa Kỳ (FBI) bắt giữ hai người trong chiến dịch phản gián chung. Ngày 1/7, đại bồi thẩm đoàn liên bang tại Quận Bắc California chính thức truy tố cả hai. Ông Lai nhận tội ngày 12/12/2025, còn ông Chen nhận tội ngày 20/2/2026. Văn phòng FBI tại San Francisco chủ trì điều tra vụ án, với sự phối hợp của các văn phòng Portland, Houston, San Diego và Cục Điều tra Hình sự Hải quân Hoa Kỳ.
Trợ lý Bộ trưởng Tư pháp Hoa Kỳ phụ trách an ninh quốc gia John A. Eisenberg nhận định, hai bị cáo đã hỗ trợ hoạt động tình báo Trung Quốc, triển khai kế hoạch tuyển mộ nhân sự tại Hoa Kỳ trong thời gian dài, đe dọa nghiêm trọng an ninh quốc gia. Ông tuyên bố DOJ kiên quyết truy cứu trách nhiệm những người tiếp tay cho hoạt động gián điệp. Trợ lý Giám đốc FBI phụ trách Cục Phản gián, Gián điệp Roman Rozhavsky nêu rõ, hai người thừa nhận hoạt động như đặc vụ bất hợp pháp của Chính phủ Trung Quốc, thực hiện các giao dịch tiền mặt bí mật, thu thập thông tin quân sự nhạy cảm và tìm cách chiêu mộ quân nhân Hoa Kỳ. Ông cảnh báo hoạt động này phản ánh việc ĐCSTQ sẵn sàng sử dụng những biện pháp cực đoan nhằm gây tổn hại an ninh Hoa Kỳ. Công tố viên Liên bang Quận Bắc California Craig H. Missakian nhấn mạnh, các cơ quan thực thi pháp luật sẽ tiếp tục ngăn chặn tình báo nước ngoài thu thập thông tin quân sự, xử lý các trường hợp liên quan theo quy định pháp luật.
Minh Hoang
