(TAP) – Một tòa phúc thẩm liên bang vừa đồng ý giữ nguyên quyết định của tòa cấp dưới, qua đó ngăn chính quyền ông Trump chấm dứt quy chế bảo vệ tạm thời (TPS) áp dụng với người Haiti. Ước tính khoảng 350.000 công dân thuộc quốc gia này đang sinh sống tại Hoa Kỳ sẽ tiếp tục hưởng quy chế bảo hộ trong khi chờ những diễn biến pháp lý tiếp theo.
Phán quyết trên do Tòa phúc thẩm Hoa Kỳ khu vực Quận Columbia (U.S. Court of Appeals for the District of Columbia Circuit) đưa ra hôm 6/3, đạt tỉ lệ 2 – 1 (2 đồng thuận, 1 phản đối). Toà phúc thẩm nhận định, Chính phủ chưa thể chứng minh việc duy trì quy chế hiện tại gây “thiệt hại không thể khắc phục” (irreparable harm).
Như TAP News thông tin, vụ kiện bắt đầu khi Thẩm phán Ana Reyes thuộc Tòa án Liên bang ở Washington, D.C. (sơ thẩm) tháng 4/2025, ngăn Bộ An ninh Nội địa (DHS) chấm dứt TPS. Thẩm phán Reyes nhấn mạnh, hành động của chính quyền cần tuân thủ đúng quy trình pháp lý, tránh gây xáo trộn đột ngột cho hàng trăm nghìn người đang sống, làm việc hợp pháp. Phán quyết này trở thành đòn giáng mạnh vào nỗ lực siết chặt nhập cư Nhà Trắng đề ra, buộc Chính phủ phải kháng cáo lên tòa phúc thẩm, tạm dừng kế hoạch trục xuất quy mô lớn.
Tòa phúc thẩm Hoa Kỳ khu vực Quận Columbia đồng tình quán quyết bởi tòa cấp dưới, bác bỏ đề nghị đình chỉ khẩn cấp Quy chế Bảo vệ Tạm thời (đang áp dụng lên công dân Haiti. Nguồn: U.S. Court of Appeals for the District of Columbia Circuit
Đến ngày 6/3, Tòa phúc thẩm Hoa Kỳ khu vực Quận Columbia đồng tình quán quyết bởi tòa cấp dưới, bác bỏ đề nghị đình chỉ khẩn cấp Quy chế Bảo vệ Tạm thời (Temporary Protected Status, viết tắt: TPS) đang áp dụng lên công dân Haiti. Nguyên nhân vì cơ quan tư pháp đánh giá, nếu thực thi, nó nguy cơ tạo bất ổn xã hội, ảnh hưởng hàng trăm nghìn người nhập cư giữa lúc vụ kiện vẫn đang quá trình xét xử, chưa đi đến hồi kết.
TPS thường do DHS cấp công dân đến từ những quốc gia không an toàn để hồi hương (thiên tai, bất ổn chính trị hoặc nguy cơ nghiêm trọng khác). Quy chế giúp người nhập cư được sinh sống, làm việc tại Hoa Kỳ, nhưng chỉ mang tính tạm thời. Họ không làm thẻ xanh hoặc định cư lâu dài như thường trú nhân. Công dân Haiti hưởng lợi TPS lần đầu hồi năm 2010 sau trận động đất thảm khốc tại nước này, đồng thời cũng nhiều lần được Hoa Kỳ gia hạn. Hiện, quốc gia này vẫn bị tàn phá bởi bạo lực băng đảng, khiến hàng trăm nghìn người chọn di dời.
Ước tính khoảng 350.000 công dân thuộc quốc gia này đang sinh sống tại Hoa Kỳ sẽ tiếp tục hưởng quy chế bảo hộ trong khi chờ những diễn biến pháp lý tiếp theo. Nguồn: state.gov
Ngoài Haiti, cựu Bộ trưởng DHS – bà Kristi Noem, người vừa bị sa thải hôm 5/3, cũng đã chấm dứt biện pháp bảo vệ đối với khoảng 600.000 người Venezuela, 60.000 người lần lượt từ Honduras, Nicaragua, Nepal; hơn 160.000 người Ukraine, cùng hàng nghìn trường hợp khác mang quốc tịch Afghanistan, lẫn Cameroon. Nỗ lực trục xuất hàng loạt hiện vẫn gây ra nhiều tranh cãi, chịu thách thức pháp lý tại một số tòa án liên bang.
Kane Nguyen