(TAP) - Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã yêu cầu Tòa án Tối cao (SCOTUS) cho phép chấm dứt quy chế bảo vệ tạm thời khỏi bị trục xuất (TPS) đối với công dân Syria. Nếu tòa án chấp thuận, hàng nghìn người nhập cư Syria đang sinh sống tại Hoa Kỳ phải đối mặt nguy cơ bị trục xuất đồng loạt.
Bộ Tư pháp Hoa Kỳ (Department of Justice, viết tắt: DOJ) ngày 26/2 vừa đệ trình đơn khẩn cấp lên Tòa án Tối cao (Supreme Court of the United States, viết tắt: SCOTUS). Trong đơn khẩn cấp này, DOJ đề nghị hủy phán quyết ngăn Bộ trưởng Bộ An ninh Nội địa (DHS) - bà Kristi Noem chấm dứt quy chế Bảo vệ Tạm thời (Temporary Protected Status, viết tắt: TPS) dành cho người nhập cư Syria từ các tòa cấp dưới.
Ngày 19/9/2025, Bộ trưởng DHS Kristi Noem đã công bố quyết định hủy bỏ TPS dành cho Syria, áp dụng chính thức vào tháng 11/2025. Thời điểm đó, bà Noem đánh giá, tình hình Syria trở nên tích cực hơn sau sự sụp đổ của chính quyền cũ và tuyên bố Hoa Kỳ dỡ bỏ trừng phạt, bình thường hóa quan hệ cùng Damascus (Syria).
Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã yêu cầu Tòa án Tối cao bác bỏ phán quyết từ tòa án sơ thẩm và phúc thẩm, cho phép chính quyền chấm dứt quy chế bảo vệ tạm thời khỏi bị trục xuất đối với công dân Syria. Nguồn: Supreme Court of the United States
Tuy nhiên, một nhóm người Syria đã khởi kiện, kéo theo phát sinh nhiều thủ tục pháp lý. Cụ thể, cùng thời điểm tháng 9 năm ngoái, Tòa án Hoa Kỳ Quận phía Đông New York (U.S. District Court for the Eastern District of New York) ra phán quyết chặn quyết định từ Bộ trưởng DHS. Tòa lập luận, bà Noem có thể vi phạm luật liên bang, nhận định việc chấm dứt TPS áp dụng lên người Syria chịu chi phối bởi yếu tố chính trị, thay vì dựa trên đánh giá thực địa. Chính quyền Trump ngay lập tức kháng cáo, song Tòa Phúc thẩm Liên bang Khu vực 2 (Second Circuit) tháng 12 cùng năm vẫn đồng tình phán quyết từ tòa sơ thẩm.
Quay lại đơn gửi SCOTUS ngày 26/2, Tổng Luật sư Hoa Kỳ (Solicitor General of the U.S.) - ông D. John Sauer đánh giá, kết luận của Tòa phúc thẩm Khu vực 2 không hợp lý, can thiệp sâu vào quyền hạn thuộc nhánh hành pháp, đặc biệt về lĩnh vực nhập cư, đối ngoại, gây ảnh hưởng an ninh quốc gia. Ông Sauer tin rằng, động thái trên đi ngược lại tiền lệ pháp lý mà Tòa án Tối cao (SCOTUS) từng xác lập tháng 10/2025 - cho phép Chính phủ chấm dứt TPS đối với người nhập cư Venezuela. Dựa trên tiền lệ đó, nhiều tòa phúc thẩm khác thời gian qua cũng đồng thuận để chính quyền Trump triển khai chấm dứt TPS cho cả công dân từ Afghanistan, Cameroon, Nepal, Honduras, Nicaragua.
Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội cho biết, tính đến ngày 31/3/2025, khoảng 3.860 công dân Damascus nhận TPS. Nguồn: Congressional Research Service
Như TAP News thông tin, chương trình TPS do Quốc hội thông qua năm 1990 nhằm bảo vệ tạm thời những người di cư thuộc quốc gia bị ảnh hưởng bởi chiến tranh, thiên tai hoặc chịu điều kiện đặc biệt khiến quá trình hồi hương trở nên nguy hiểm. Trường hợp thuộc diện TPS thường không bị trục xuất, được phép làm việc suốt thời gian bảo vệ, kéo dài tối đa 18 tháng, thậm chí có thể gia hạn. Công dân Syria hưởng TPS vào năm 2012, dưới thời chính quyền Obama vì tình hình đàn áp, xung đột kéo dài. Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội (Congressional Research Service) năm ngoái ước tính, đến ngày 31/3/2025, khoảng 3.860 công dân Syria nhận TPS.
Kane Nguyen
