(TAP) - Mới đây, Bộ Văn hóa và Mỹ thuật Campuchia đã ra thông cáo phản đối mạnh mẽ và yêu cầu phía Thái Lan hủy bỏ việc đăng ký một số quần thể đền cổ nằm dọc khu vực biên giới tranh chấp vào danh sách Di tích Quốc gia.
Thái Lan đăng ký các đền Prasat Ta Kwai, Prasat Ta Muen và Prasat Nong Khana là di tích cổ quốc gia. Nguồn: ratchakitcha.soc.go.th
Trước đó, ngày 11/5, Cục Mỹ thuật Thái Lan (กรมศิลปากร ) chính thức bổ sung một số di tích lịch sử tại tỉnh Surin vào danh sách di tích cổ quốc gia, bao gồm quần thể đền cổ Ta Muen, Ta Kwai và Nong Khana (phía Campuchia gọi là đền cổ Ta Moan, Ta Krabei và Khnar). 3 di tích này nằm ở khu vực biên giới giữa tỉnh Oddar Meanchey (Campuchia) và tỉnh Surin (Thái Lan), nơi hai bên vẫn tồn tại tranh chấp chủ quyền kéo dài do khác biệt trong cách diễn giải các bản đồ lịch sử. Trong tuyên bố chính thức đăng ở Công báo Hoàng gia (ราชกิจจานุเบกษา), phía Thái Lan viện dẫn Đạo luật về Di tích cổ, Cổ vật, Tác phẩm nghệ thuật và Bảo tàng quốc gia năm 1961, được sửa đổi vào năm 1992 để đưa ra quyết định trên. Cục Mỹ thuật Thái Lan nêu rõ, việc đăng ký nhằm tăng cường cơ sở pháp lý cho công tác bảo tồn di sản theo luật pháp Thái Lan.
Campuchia yêu cầu Thái Lan hủy đăng ký di tích tại khu vực biên giới. Nguồn: Facebook ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្ប
Tuy nhiên, Bộ Văn hóa và Mỹ thuật Vương quốc Campuchia (ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្ប) ngày 13/5 phát đi thông cáo kịch liệt bác bỏ quyết định của Cục Mỹ thuật Thái Lan. Phnom Penh nhận định, hành động từ Bangkok “bất hợp pháp, vô hiệu và thiếu căn cứ pháp lý”; đồng thời nhấn mạnh việc đăng ký di tích không thể trở thành cơ sở xác lập chủ quyền lãnh thổ hay phục vụ phân định biên giới. Theo Bộ Văn hóa và Mỹ thuật Vương quốc Campuchia, mọi tranh chấp biên giới cần giải quyết bằng luật pháp quốc tế, bao gồm Hiệp ước Pháp - Xiêm năm 1907 cùng các cơ chế song phương như Bản ghi nhớ năm 2000 (MoU 2000), Quy hoạch tổng thể năm 2003 (TOR 2003) và thông qua hoạt động của Ủy ban Biên giới chung (JBC) giữa hai nước. Phnom Penh khẳng định, việc Thái Lan đơn phương đăng ký các di tích có nguy cơ tạo ra một “hình thức pháp lý giả tạo” đối với các khu vực thuộc chủ quyền của Campuchia.
Chính phủ Campuchia cho biết, động thái từ phía Bangkok không chỉ vi phạm chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, mà còn có thể làm gia tăng căng thẳng, ảnh hưởng tiêu cực đến những nỗ lực duy trì đối thoại hòa bình giữa hai quốc gia láng giềng. Bộ Văn hóa và Mỹ thuật Campuchia đồng thời kêu gọi Chính phủ Hoàng gia Thái Lan hủy bỏ ngay quyết định đăng ký nói trên, chấm dứt các hành động đơn phương gây ảnh hưởng cho tiến trình giải quyết tranh chấp. Phnom Penh cam kết sẽ xử lý mọi vấn đề tồn đọng bằng biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế và các cơ chế hợp tác song phương đã được hai bên thống nhất.
Minh Thu
