(TAP) - Báo cáo mới của Mạng lưới Hành động vì Thuốc trừ sâu Châu Âu (PAN) cho thấy, 85% mẫu táo tại 13 nước châu Âu chứa nhiều loại thuốc bảo vệ thực vật, gồm PFAS và hoạt chất độc thần kinh.
85% táo châu Âu nhiễm “cocktail” thuốc bảo vệ thực vật. Nguồn: www.pan-europe.info
Mạng lưới Hành động vì Thuốc trừ sâu Châu Âu (Pesticide Action Network Europe - PAN) là một liên minh quốc tế gồm hơn 600 tổ chức phi chính phủ tại 90 quốc gia, vận động cho các giải pháp thay thế ít độc hại hơn cho thuốc trừ sâu. Theo báo cáo được PAN công bố, 80% mẫu táo thuộc Tây Ban Nha và trung bình 85% mẫu trên toàn châu Âu chứa hàng loạt hóa chất cùng lúc - còn gọi là “hiệu ứng cocktail”. Nhóm nghiên cứu phân tích 59 mẫu táo thu mua ở siêu thị, chợ vào tháng 9/2025, ghi nhận mỗi quả chứa trung bình 3 hoạt chất, cá biệt có mẫu tới 7 loại. Tại 8 quốc gia như Đức, Ba Lan, Hà Lan, Croatia, cơ quan kiểm nghiệm ghi nhận 100% mẫu thử đều tồn dư nhiều loại thuốc bảo vệ thực vật cùng lúc. Đan Mạch có tỷ lệ thấp nhất với 20%, tiếp đến Bỉ (50%), trong khi Tây Ban Nha, Pháp, Italy cùng ở mức 80%.
Phân tích thành phần cho thấy 64% mẫu táo chứa nhóm hóa chất vĩnh cửu PFAS; 36% mang các hoạt chất mang độc tính thần kinh. Cụ thể, 61% mẫu phát hiện thuốc diệt nấm Captan - chất bị nghi có khả năng gây ung thư; gần 40% chứa Fludioxonil - hoạt chất gây rối loạn nội tiết. Khoảng 20% mẫu ghi nhận Acetamiprid, thuốc trừ sâu độc thần kinh, với khả năng xâm nhập qua nhau thai. Báo cáo nhấn mạnh 93% số mẫu nhiễm bẩn vi phạm tiêu chuẩn thực phẩm liên quan đến trẻ em của Liên minh châu Âu (EU), trong đó nhiều trường hợp vượt ngưỡng an toàn tới 600 lần.
Theo PAN, nguyên nhân cốt lõi từ sự chậm trễ của cơ chế giám sát. Suốt hơn 20 năm qua, Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu (Science, safe food, sustainability - EFSA) vẫn chưa áp dụng đầy đủ phương pháp đánh giá rủi ro cộng hưởng do nhiều loại hóa chất dù quy định pháp lý đã yêu cầu. Việc chỉ đánh giá từng hoạt chất riêng lẻ bị xem là tạo ra khoảng trống lớn trong quản lý. Hiện 71% táo nhiễm bẩn được xác định chứa các hoạt chất thuộc nhóm “độc tính cao” đúng quy định EU - nhóm lẽ ra phải bị loại bỏ dần khỏi chuỗi sản xuất. Trên thực tế, một số nhà vườn có thể phun thuốc cho cây táo tới 30 lần mỗi năm.
Báo cáo khuyến nghị người tiêu dùng, nhất là gia đình có trẻ nhỏ, ưu tiên sản phẩm hữu cơ nhằm giảm phơi nhiễm hóa chất. Giám đốc điều hành PAN - ông Martin Dermine, cho rằng Ủy ban châu Âu đang cân nhắc nới lỏng một số tiêu chuẩn thay vì cấm triệt để các hóa chất nguy hại. Ông kêu gọi cơ quan chức năng sớm ban hành quy định nghiêm ngặt hơn nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, trong đó trẻ em thuộc nhóm dễ tổn thương nhất trước tác động tích lũy của thuốc bảo vệ thực vật.
Nhóm nghiên cứu phân tích 59 mẫu táo thu mua tại siêu thị và chợ vào tháng 9/2025, phát hiện mỗi quả chứa trung bình 3 hoạt chất, cá biệt có mẫu tới 7 loại. Nguồn: www.pan-europe.info
Báo cáo một lần nữa đặt ra câu hỏi lớn về hiệu quả hệ thống kiểm soát an toàn thực phẩm tại châu Âu, trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng và tính minh bạch của nông sản.
Chu Nguyet
