(TAP) - Trong 5 tháng đầu năm 2026, Hoa Kỳ vẫn giữ vai trò là thị trường tiêu thụ chủ lực của gỗ và sản phẩm gỗ Việt Nam; song dòng hàng xuất khẩu sang quốc gia này ghi nhận sự sụt giảm đáng kể dưới sức ép từ các biện pháp phòng vệ thương mại.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam, giá trị xuất khẩu gỗ, sản phẩm gỗ tháng 5/2026 ước tính đạt 1,55 tỷ USD, nâng tổng kim ngạch 5 tháng đầu năm 2026 lên 7,12 tỷ USD, tăng 4,4% so với cùng kỳ năm 2025. Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường tiêu thụ gỗ, sản phẩm gỗ lớn nhất của Việt Nam, kim ngạch khoảng 3,5 tỷ USD, chiếm tỷ trọng 49,2%. Trung Quốc, Nhật Bản lần lượt đứng hai vị trí kế tiếp với thị phần tương ứng 15,2% và 13,1%.
Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường tiêu thụ gỗ, sản phẩm gỗ lớn nhất của Việt Nam, với kim ngạch khoảng 3,5 tỷ USD, chiếm tỷ trọng 49,2%. Nguồn: moit.gov.vn
Tuy nhiên, diễn biến tại các thị trường xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ đang phân hóa rõ nét. Trong 5 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu sang Hoa Kỳ giảm 6,5% so cùng kỳ năm ngoái. Sự sụt giảm ở thị trường chủ lực, kèm thêm mức giảm 4,7% nhóm sản phẩm gỗ thuộc mã HS 94 vốn là trụ cột xuất khẩu, cho thấy nhu cầu tiêu dùng suy yếu và áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng đang tác động trực tiếp đến phân khúc có giá trị gia tăng cao nhất của ngành gỗ. Bên cạnh đó, ngành gỗ Việt Nam còn phải đối mặt với những biện pháp phòng vệ thương mại.
Đáng chú ý, Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) ngày 11/3 đã khởi xướng điều tra đồ gỗ nội thất nhập khẩu theo Mục 30, trong đó có Việt Nam, vì các cáo buộc về xuất siêu và thao túng tiền tệ. Ở vụ việc liên quan sản phẩm gỗ dán, Việt Nam phải chịu mức thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp lên tới 208,88%, cao hơn đáng kể mức 166,93% áp dụng đối với Indonesia. Mức thuế này gần như triệt tiêu khả năng cạnh tranh của sản phẩm tại thị trường Hoa Kỳ; đồng thời gây áp lực lớn lên chiến lược kinh doanh, doanh nghiệp muốn mở rộng thị trường.
Xuất khẩu gỗ Việt Nam sang Hoa Kỳ ghi nhận sự sụt giảm khi phải đối mặt với những biện pháp phòng vệ thương mại. Nguồn: moit.gov.vn
Không chỉ dừng lại ở thị trường Hoa Kỳ, ngành gỗ Việt Nam còn đối mặt “áp lực kép” khi Liên minh châu Âu (EU) đang dẫn dắt xu hướng tiêu dùng xanh toàn cầu, khiến tiêu chí về bền vững, minh bạch và trách nhiệm môi trường trở thành điều kiện bắt buộc cho sản phẩm gỗ nhập khẩu. Dù chỉ chiếm khoảng 4,8-5,2% tổng kim ngạch xuất khẩu gỗ của Việt Nam, nhưng EU vẫn là thị trường định hình những tiêu chuẩn cao nhất mà doanh nghiệp phải đáp ứng để duy trì vị thế cạnh tranh. Ngoài ra, các doanh nghiệp ngành gỗ cũng gặp khó khăn từ một số quy định trong nước do vướng mắc ở công tác hoàn thuế giá trị gia tăng đối với mặt hàng gỗ sơ chế tại một số địa phương, gây ảnh hưởng trực tiếp tới dòng tiền sản xuất doanh nghiệp.
Trong bối cảnh đó, Trung Quốc nổi lên như một điểm sáng tăng trưởng khi mang về 1,08 tỷ USD, tăng tới 48,3% so cùng kỳ. Ngoài ra, Nhật Bản tiếp tục duy trì đà tăng trưởng ổn định hơn 6%, khẳng định vai trò thị trường có tính ổn định cao cho ngành gỗ Việt Nam. Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam nhận định: “Chính sự tăng trưởng từ các thị trường châu Á đã bù đắp phần nào sự suy giảm tại thị trường truyền thống, giúp toàn ngành vẫn duy trì được mức tăng trưởng dương”.
Giữa áp lực ngày càng tăng, yêu cầu đặt ra đối với ngành gỗ không chỉ là đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, mà còn phải nâng cao năng lực thích ứng trước biến động chính sách và thương mại quốc tế. Đồng thời, việc hoàn thiện cơ chế, chính sách trong nước nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp cũng đóng vai trò quan trọng. Chỉ khi giải quyết đồng thời hai thách thức này, ngành gỗ Việt Nam mới duy trì được đà tăng trưởng bền vững vào thời gian tới.
Mie Duong
