(TAP) - Bộ phận trí tuệ nhân tạo (XAI) thuộc tập đoàn SpaceX đã thất bại trong việc yêu cầu tòa án bác đơn kiện từ Hiệp hội Quốc gia vì sự tiến bộ của người da màu (NAACP). Đơn kiện cáo buộc dàn trung tâm dữ liệu xAI gây ô nhiễm môi trường không khí khu vực Greater Memphis (bang Tennessee).
Phán quyết trên do Tòa án Hoa Kỳ khu vực Quận Bắc Mississippi (U.S. District Court for the Northern District of Mississippi) công bố ngày 30/6, đồng nghĩa cơ quan tố tụng chính thức chuyển hồ sơ sang giai đoạn xét xử tiếp theo. Đơn kiện ban đầu do NAACP đệ trình, cáo buộc XAI vi phạm Đạo luật Không khí sạch (CAA) vì sử dụng tuabin đốt khí tự nhiên để cung cấp điện những trung tâm dữ liệu AI quy mô lớn ở Tennessee. Các cơ sở Colossus (siêu máy tính AI), lẫn nhà máy điện mà công ty xây dựng tại Southaven (bang Mississippi) cũng vấp phải phản đối bởi cộng đồng địa phương suốt nhiều năm qua.
Tòa án Hoa Kỳ khu vực Quận Bắc Mississippi từ chối yêu cầu bác bỏ đơn kiện vụ Hiệp hội Quốc gia vì sự tiến bộ của người da màu cáo buộc dàn trung tâm dữ liệu xAI của SpaceX gây ô nhiễm môi trường không khí khu vực Greater Memphis. Nguồn: U.S. District Court for the Northern District of Mississippi
Hồi tháng 4/2026, Trung tâm Luật Môi trường miền Nam và tổ chức Earthjustice đã thay mặt NAACP đệ đơn kiện lên Tòa án liên bang khu vực Bắc Mississippi. Đơn kiện nêu rõ, từ tháng 8 - 12/2025, xAI cùng công ty con MZX Tech đã lắp đặt, vận hành 27 tuabin khí trên địa bàn thành phố Southaven mà chưa có giấy phép khí thải, không quan tâm sức khỏe, an toàn cư dân địa phương.
NAACP tin rằng, tuabin thải ra nhiều chất gây hình thành khói mù, bụi mịn, nguy cơ làm gia tăng vấn đề sức khỏe, đồng thời tạo mùi khó chịu, tác động tiêu cực môi trường sống. Đến tháng 6, luật sư đại diện XAI làm đơn yêu cầu tòa bác bỏ vụ kiện, nhận định rằng: tuabin thuộc nhóm thiết bị di động, nghiễm nhiên hưởng cơ chế miễn giấy phép môi trường. Công ty nhận định, NAACP không đủ thẩm quyền khởi kiện theo CAA nên việc cho phép nhóm cộng đồng khởi kiện là hành động vi hiến.
Phía XAI yêu cầu tòa bác bỏ vụ kiện, lập luận rằng tuabin thuộc nhóm thiết bị di động, nghiễm nhiên hưởng cơ chế miễn giấy phép môi trường. Nguồn: spacex.com
Tuy nhiên, thẩm phán Tòa án liên bang khu vực Bắc Mississippi - ông Debra M. Brown bác bỏ lập luận trên, xác định NAACP có tư cách pháp lý khởi kiện. Căn cứ quy định Mississippi hiện hành, ông M. Brown đánh giá, tuabin phải nguồn phát thải di động nên nguyên đơn không vi phạm Hiến pháp khi tiến hành cơ chế khởi kiện. Quan sát bởi TAP News, phán quyết diễn ra chỉ khoảng 2 tuần sau thời điểm chính tòa án này bác kiến nghị của Bộ Tư pháp (DOJ) nhằm khép lại vụ kiện.
Huy Niel
