(TAP) - A/H5N1 - một chủng virus cúm gia cầm vốn lưu hành ở động vật vẫn đang thuộc danh sách giám sát đặc biệt của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) do tiềm ẩn khả năng tiến hóa thành tác nhân gây đại dịch toàn cầu. Dù chưa ghi nhận tình trạng lây truyền bền vững từ người sang người, nhưng WHO khẳng định không thể loại trừ kịch bản cúm A/H5N1 thích nghi, lan rộng.
WHO cảnh báo cúm A/H5N1 vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây đại dịch toàn cầu. Nguồn: www.who.int
Theo WHO, trong bốn loại virus cúm A, B, C và D, chỉ virus cúm A có khả năng gây đại dịch. Một đại dịch có thể xảy ra khi xuất hiện chủng virus cúm A mới mà phần lớn dân số chưa có miễn dịch, đồng thời virus sở hữu khả năng lây truyền liên tục từ người sang người. Chính vì vậy, những chủng cúm gia cầm như A/H5N1 luôn nằm dưới sự giám sát chặt chẽ bởi WHO cùng nhiều cơ quan y tế toàn cầu.
Hiện nay, A/H5N1 chủ yếu lưu hành ở chim, gia cầm. Chim thủy sinh hoang dã là ổ chứa tự nhiên của phần lớn các phân nhóm virus cúm A. Con người có nguy cơ nhiễm bệnh khi tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp động vật mắc bệnh, môi trường bị ô nhiễm. WHO cảnh báo, việc xử lý xác gia cầm nhiễm bệnh, chế biến gia cầm mắc bệnh hoặc tham gia tiêu hủy đàn gia cầm đều làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm. Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng chứng minh virus lây sang người thông qua thịt gia cầm, trứng đã qua chế biến, nấu chín đúng cách.
A/H5N1 lần đầu ghi nhận trên đàn bò sữa tại Hoa Kỳ năm 2024. Nguồn: www.who.int
Ở người, cúm A/H5N1 gây ra hàng loạt biểu hiện lâm sàng, triệu chứng giống cúm thông thường, viêm kết mạc, thậm chí là bệnh hô hấp cấp tính nghiêm trọng. WHO thông tin thêm, tỷ lệ tử vong vì nhiễm A/H5N1 cao hơn nhiều so với cúm mùa. Virus lần đầu được xác định gây bệnh ở người trong đợt bùng phát dịch cúm gia cầm tại Hong Kong (Trung Quốc) vào năm 1997. Đến năm 2003, A/H5N1 lan rộng từ châu Á sang châu Âu, châu Phi và xuất hiện ở châu Mỹ vào năm 2021. Đáng chú ý, năm 2024 đánh dấu lần đầu tiên cúm A/H5N1 bùng phát trên đàn bò sữa tại Hoa Kỳ. Một số công nhân tiếp xúc trực tiếp bò mắc bệnh sau đó có kết quả dương tính virus, cho thấy phạm vi vật chủ của A/H5N1 đang tiếp tục mở rộng.
Mặc dù chưa xuất hiện bằng chứng về khả năng lây truyền bền vững từ người sang người, nhưng WHO cảnh báo nguy cơ đại dịch vẫn tồn tại nếu virus tiếp tục biến đổi. Tổ chức này kêu gọi các quốc gia tăng cường giám sát dịch tễ cả người và động vật, điều tra kỹ lưỡng mọi trường hợp nghi nhiễm và chủ động xây dựng phương án ứng phó. WHO đồng thời khuyến cáo người dân tránh tiếp xúc động vật ốm hoặc xác động vật, hạn chế đến khu vực đang xảy ra dịch, thường xuyên rửa tay, tuân thủ biện pháp an toàn thực phẩm. Việc sử dụng thịt, trứng đã nấu chín kỹ cùng hoạt động giám sát, phát hiện sớm ca nhiễm tiếp tục giữ vai trò quan trọng nhằm giảm nguy cơ cúm A/H5N1 tiến hóa thành mối đe dọa y tế toàn cầu.
Thanh Cong
