(TAP) - Một thẩm phán liên bang tại Hoa Kỳ đã bác bỏ nỗ lực của Tổng thống Donald Trump nhằm siết chặt quy định quốc tịch suốt quá trình đăng ký bỏ phiếu. Phía toà lập luận, sắc lệnh hành pháp này vượt quá thẩm quyền Tổng thống, nguy cơ ảnh hưởng đến quyền bầu cử cơ bản.
Ở phán quyết dài 118 trang công bố ngày 30/1, Thẩm phán Tòa án Hoa Kỳ Quận Columbia (U.S. District Court for the District of Columbia) - bà Colleen Kollar-Kotelly đã cấm một số cơ quan Chính phủ thực thi sắc lệnh hành pháp do ông Trump ký hồi tháng 3/2025. Thông tin từ Nhà trắng (White House), sắc lệnh này mang tên “Bảo vệ và duy trì tính toàn vẹn của các cuộc bầu cử” (Preserving and Protecting the Integrity of American Elections, viết tắt: EO 14248). Nó đặt ra yêu cầu khắt khe đối với nhiều hệ thống công quyền, kể cả Bộ Quốc phòng (DOD), đòi thắt chặt quy trình kiểm soát cử tri thông qua chứng từ xác minh quốc tịch bắt buộc.
Thẩm phán Tòa án Hoa Kỳ Quận Columbia Colleen Kollar-Kotelly cấm một số cơ quan Chính phủ thực thi sắc lệnh “Bảo vệ và duy trì tính toàn vẹn của các cuộc bầu cử” do ông Trump ký hồi tháng 3/2025. Nguồn: U.S. District Court for the District of Columbia
Ngoài ra, EO 14248 còn bao gồm điều khoản đe dọa cắt giảm nguồn tài trợ liên bang áp dụng những địa phương không tuân thủ yêu cầu cung cấp bằng chứng quốc tịch trước khi hoàn tất mẫu đăng ký cử tri. Thời điểm đó, chính sách này ngay lập tức vấp phải phản đối mạnh mẽ từ bang đảng Dân chủ (DP) lãnh đạo. Phe phản đối nói, Tổng thống không có quyền áp đặt quy tắc bầu cử ở bang, nói sắc lệnh làm hạn chế quyền bầu cử.
Quay lại phán quyết ngăn chặn ngày 30/1, Thẩm phán Colleen Kollar-Kotelly nhấn mạnh, việc duy trì phân chia quyền lực theo Hiến pháp, đặc biệt về lĩnh vực bầu cử, đã trở thành vấn đề mang ý nghĩa then chốt. Thẩm phán Tòa án Hoa Kỳ Quận Columbia dẫn lại quan điểm từ Tòa án Tối cao (SCOTUS), khẳng định bầu cử là quyền chính trị nền tảng. Chỉ khi đảm bảo, những quyền tự do khác mới có cơ sở tồn tại, được bảo vệ. Hiến pháp phân bổ quyền hạn một cách chặt chẽ nhằm bảo vệ quyền cơ bản này.
Sắc lệnh Bảo vệ và duy trì tính toàn vẹn của các cuộc bầu cử nguy cơ khiến tiểu bang bị cắt giảm nguồn tài trợ liên bang nếu không tuân thủ yêu cầu cung cấp bằng chứng quốc tịch cử tri. Nguồn: White House
Trước đó, vào ngày 9/1, một thẩm phán thuộc Tòa án Quận Hoa Kỳ Khu vực phía Tây Washington, D.C. (U.S. District Court for the Western District of Washington, D.C.) cũng có phán quyết ngăn chính quyền Trump thực thi EO 14248 tại bang Washington, D.C. và Oregon. Một số điều khoản thuộc sắc lệnh bị chặn gồm: ép buộc thời hạn gửi phiếu bầu qua thư phải trước ngày bầu cử; yêu cầu Ủy ban Hỗ trợ Bầu cử cắt nguồn kinh phí đối với những bang không áp dụng xác minh quốc tịch khi đăng ký cử tri.
Hàng loạt tranh cãi pháp lý này diễn ra giữa bối cảnh chính quyền Trump thúc đẩy thu thập dữ liệu danh sách cử tri trên toàn quốc. The Hill ngày 30/1 thông tin, tuần qua, Bộ trưởng Tư pháp (DOJ) - bà Pam Bondi đã yêu cầu bang Minnesota cung cấp dữ liệu cử tri. Đổi lại, chính quyền liên bang cam kết sẽ chấm dứt hoạt động trấn áp nhập cư ở địa phương. Động thái khiến không ít giới chức DP bày tỏ lo ngại, tin rằng chính quyền Trump muốn nỗ lực can thiệp cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới. Trước đó, ông Trump từng bị truy tố vì cáo buộc can thiệp bầu cử bang Georgia sau thất bại năm 2020, nhưng cáo buộc này sớm bị hủy bỏ sau khi Trump giành chiến thắng ở cuộc bầu cử năm 2024.
Tòa án Quận Hoa Kỳ Khu vực phía Tây Washington, D.C. phán quyết ngăn chính quyền Trump thực thi EO 14248 tại bang Washington, D.C. và Oregon. Nguồn: U.S. District Court for the Western District of Washington, D.C.
Kane Nguyen