Xuất hiện trong nhiều câu hò, điệu lý quê hương Nam Bộ, hình ảnh chiếc áo bà ba thướt tha trở thành một nét đẹp văn hóa độc đáo của vùng Tây Nam Bộ. Hình ảnh ấy gắn liền với đời sống sinh hoạt, thể hiện sự chân chất, mộc mạc và bình dị người dân xứ miệt vườn sông nước.
“Chiếc áo bà ba trên dòng sông thăm thẳm
Thấp thoáng con xuồng bé nhỏ đến mong manh”
Là người Việt Nam dù ở miền của Tổ quốc thì chắc hẳn cũng từng ít nhất một lần nghe qua câu hát ngọt ngào này. Trong chiếc áo bà ba bình dị, bên chiếc xuống nhỏ người dân miền Tây cần mẫn lao động mỗi ngày. Áo bà ba trở thành người bạn đồng hành của bà con nông dân trên mọi nẻo đường quê, từ dòng sông đỏ nặng phù sa đến những cánh đồng lúa bát ngát rồi về lại vườn cây trĩu quả,… đâu đâu cũng thấy dáng hình thướt tha của tà áo bà ba.
Hình ảnh áo bà ba cùng chiếc nón lá và khăn rằn làm lưu luyến nhiều ánh nhìn
Thân quen là vậy nhưng đến nay vẫn chưa có tài liệu nào nghiên cứu chính xác sự ra đời của áo bà ba. Có nhiều giả thuyết cho rằng áo bà ba xuất hiện từ thời nhà Hậu Lê (1428-1527) hay áo bà ba là biến tấu của chiếc áo dài truyền thống nhằm thuận tiện cho việc đồng án lúc bấy giờ. Tương tự, có giả thiết nói áo bà ba do Trương Vĩnh Ký cách tân từ kiểu áo của người trên đảo Penang (Malaysia) vào thế kỷ XIX. Song, một giả thuyết khác nhận định áo bà ba được cách tân từ quần áo của người dân di cư vào Nam khai khẩn đất hoang.
Người con gái miền Tây thướt tha trong chiếc áo bà ba mộc mạc
Dù hiện tại, nguồn gốc ra đời của áo bà ba còn nhiều tranh cãi, tuy nhiên không thể phủ nhận sự phổ biến và tiện lợi của nó trong đời sống sinh hoạt người dân Nam Bộ. Được biết, áo bà ba là loại áo may đơn giản, không cầu kỳ dưới dạng cổ tim hoặc cổ tròn, độ dài của áo ngắn đến phần hông người mặc. Chất liệu làm bằng vải satin thoáng mát, mềm mại và đa dạng màu sắc khi mặc vào vô cùng thướt tha. Bất kể nam hay nữ, trẻ con hay người lớn đều có thể mặc vừa vặn chiếc áo bà ba mộc mạc. Thế nhưng, có điểm khác biệt nhỏ là đối với nữ dáng áo sẽ nhỏ hơn, hai bên áo xẻ tà và phía trước may thêm hai túi nhỏ. Riêng người nam, áo bà ba được may rộng, hai túi phía trước cũng lớn hơn áo bà ba nữ.
Áo bà ba nam sẽ có màu sắc trầm và kích thước rộng hơn áo bà ba nữ
Qua thời gian, đến nay chiếc áo bà ba giản dị kết hợp cùng nón lá và chiếc khăn rằn vẫn luôn theo chân người dân phương Nam xuôi ngược khắp miền, dần trở thành một nét đẹp văn hóa đặc sắc rất riêng của vùng miền Tây sông nước.
Áo bà ba gắn liền với đời sống sinh hoạt người dân vùng sông nước
Lam Chi
