(TAP) - Một thẩm phán liên bang tại Hoa Kỳ vừa yêu cầu nhân viên Nhà Trắng và cố vấn cấp cao phía chính quyền ông Trump tuân thủ luật liên bang về lưu trữ hồ sơ Tổng thống.
Trong phán quyết công bố hôm 21/5, Thẩm phán Tòa án Hoa Kỳ Quận Columbia (U.S. District Court for the District of Columbia) - ông John Bates ra lệnh buộc phần lớn nhân viên Nhà Trắng phải lưu trữ, bảo toàn nguyên vẹn hồ sơ Tổng thống, Phó tổng thống theo Đạo luật Hồ sơ Tổng thống (Presidential Records Act, viết tắt: PRA) năm 1978. Đạo luật này xác định rõ, hồ sơ Tổng thống thuộc sở hữu của Chính phủ Hoa Kỳ, không phải tài sản cá nhân người đứng đầu. Những giới chức thuộc diện phải tuân thủ phán quyết mới gồm: Chánh văn phòng Nhà Trắng - bà Susie Wiles, Phó chánh văn phòng - ông Stephen Miller, Hội đồng An ninh Quốc gia, cùng nhiều nhân viên thuộc Văn phòng Điều hành.
Thẩm phán Tòa án Hoa Kỳ Quận Columbia John Bates yêu cầu phần lớn nhân viên Nhà Trắng phải lưu trữ, bảo toàn nguyên vẹn hồ sơ Tổng thống lẫn Phó tổng thống. Nguồn: U.S. District Court for the District of Columbia
CBS ngày 20/5 đưa tin, vụ kiện bắt nguồn từ một ý kiến pháp lý do Văn phòng Cố vấn Pháp lý thuộc Bộ Tư pháp (DOJ) nêu ra hồi tháng trước. DOJ lập luận, PRA vi hiến, vượt quá quyền hạn Quốc hội - đồng nghĩa ông Trump không bắt buộc phải tuân thủ. Thời điểm đó, Hiệp hội Lịch sử (American Historical Association), Tổ chức Giám sát Hoa Kỳ (American Oversight), Quỹ Tự do Báo chí (Freedom of the Press Foundation) đã khởi kiện lên Tòa án Quận Columbia. Nhóm nguyên đơn yêu cầu tòa án buộc Nhà Trắng phải tiếp tục bảo quản, lưu trữ hồ sơ.
Ở phán quyết ngày 20/5, Thẩm phán Bates nhận định, PRA phù hợp Hiến pháp, tin rằng cần lưu giữ hồ sơ để bảo đảm tính minh bạch. Ông Bates nhấn mạnh, kể từ sau vụ Watergate thời cựu Tổng thống Richard Nixon (án lệ dẫn đến ban hành PRA 1978), Washington, D.C. chưa xảy ra bê bối tương tự, phản ánh đạo luật đã phát huy hiệu quả tác dụng. Nhìn lại lịch sử, ngay lúc từ chức hồi năm 1974, cựu Tổng thống Nixon từng thành công đạt thỏa thuận cho phép ông toàn quyền kiểm soát, thậm chí tiêu hủy hơn 40 triệu trang tài liệu cùng hàng trăm cuộn băng ghi âm tại Phòng Bầu dục. Phản ứng trước nguy cơ di sản quốc gia bị xóa sổ, Quốc hội Hoa Kỳ lập tức can thiệp bằng luật pháp, khẳng định toàn bộ hồ sơ liên quan người đứng đầu Nhà Trắng thuộc sở hữu công, cần quốc gia lưu trữ nghiêm ngặt.
Nguồn cơn vụ kiện bắt nguồn từ một ý kiến pháp lý do Văn phòng Cố vấn Pháp lý thuộc Bộ Tư pháp đưa ra hồi tháng 4, lập luận Đạo luật Hồ sơ Tổng thống năm 1978 vi hiến. Nguồn: justice.gov
Hiện, DOJ chưa đưa ra bình luận, riêng các các nguyên đơn đều bày tỏ thái độ hoan nghênh trước quyết định từ toà án. Căng thẳng pháp lý mới cũng gợi nhắc về vụ ông Trump thu giữ 15 thùng tài liệu sau khi kết thúc nhiệm kỳ đầu tiên (2021), bao gồm nhiều tài liệu mật. Việc này bị công tố viên đặc biệt Jack Smith điều tra hình sự, song vụ án khép lại thời điểm Trump tái đắc cử năm 2024.
Huy Niel
