(TAP) - Mới đây, phía Chính phủ Thái Lan đã thông qua quyết định hủy bỏ Bản ghi nhớ 2001 (MOU 2001) với Campuchia liên quan đến khu vực biển chưa phân định rõ ranh giới giữa hai nước. Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul khẳng định bước đi này nhằm tháo gỡ bế tắc kéo dài hơn hai thập kỷ và bảo vệ tối đa lợi ích quốc gia.
Người phát ngôn Chính phủ Thái Lan Rachada Dhnadirek nêu ba cơ sở chính dẫn đến quyết định này. Nguồn: thailand.prd.go.th
Trước đó, theo thông tin đăng tải trên Cổng thông tin Chính phủ Thái Lan ngày 23/4, Người phát ngôn Chính phủ Rachada Dhnadirek đưa ra ba cơ sở chính dẫn đến quyết định này. Thứ nhất, MOU 2001 thiết lập nhằm tạo khuôn khổ đàm phán quản lý chung tài nguyên đáy biển, song sau hơn 20 năm chỉ diễn ra 5 vòng đàm phán mà không đạt được đồng thuận thực chất, thậm chí phát sinh thêm tranh chấp về ranh giới biển. Thứ hai, việc chấm dứt MOU sẽ khép lại khuôn khổ đàm phán cũ; trong trường hợp Campuchia tiếp tục theo đuổi hợp tác phát triển chung, hai bên có thể xây dựng một cơ chế mới hiệu quả, khả thi hơn. Thứ ba, các căng thẳng kéo dài hơn 25 năm qua đã cản trở tiến trình đàm phán, cho thấy yêu cầu cấp thiết phải xác lập rõ ràng ranh giới biển trên cơ sở thiện chí và nguyên tắc công bằng trước khi triển khai hoạt động khai thác chung.
Ở diễn biến liên quan, phát biểu sau cuộc họp Nội các diễn ra ngày 5/5, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul nêu rõ, sau 25 năm kể từ khi ký kết, MOU 2001 đã không mang lại bất kỳ tiến triển hay kết luận cụ thể nào vào việc giải quyết khu vực chồng lấn. Do đó, Thái Lan quyết định sẽ chuyển sang sử dụng Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS 1982) làm cơ sở pháp lý nền tảng xây dựng thỏa thuận trong tương lai, thay vì duy trì một văn bản lỗi thời.
Trước những lo ngại rằng động thái này có thể làm gia tăng căng thẳng ngoại giao - bao gồm cả tuyên bố phía ông Hun Sen về việc hủy bỏ MOU làm trầm trọng thêm tranh chấp, tại cuộc họp báo ngày 5/5, Thủ tướng Anutin nhấn mạnh ông sẵn sàng đối thoại trực tiếp với các nhà lãnh đạo Campuchia trong khuôn khổ Hội nghị Cấp cao ASEAN tại Philippines. Ông khẳng định, mục tiêu của Thái Lan không phải gây xung đột mà là thiết lập một khởi đầu mới, một bản ghi nhớ mới năm 2027, tập trung vào việc chia sẻ công bằng lợi ích từ tài nguyên biển.
Đối với vấn đề thủ tục pháp lý, Thủ tướng Anutin Charnvirakul cho biết, quyết định của Nội các hiện chưa có hiệu lực chính thức. Chính phủ Thái Lan sẽ gửi thông báo bằng văn bản tới quốc gia từng ký MOU, thực hiện theo đúng quy trình ngoại giao. Ông Anutin Charnvirakul khẳng định sẵn sàng đối thoại ở cấp cao và nhấn mạnh quan điểm “Thái Lan trên hết” (Thailand first).
Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul phát biểu sau cuộc họp. Nguồn: Facebook ไทยคู่ฟ้า
Về tình hình biên giới, Thủ tướng Anutin Charnvirakul tuyên bố khu vực đang được giám sát chặt chẽ, lực lượng an ninh và quân đội luôn ở trạng thái sẵn sàng cao. Ông cam kết công tác bảo vệ biên giới không bị lơ là, đồng thời duy trì liên lạc thường xuyên với quân đội. Theo đánh giá của ông, tình hình hiện nay vẫn trong tầm kiểm soát và có dấu hiệu ổn định hơn trước.
Thanh Toan
