(TAP) - Tây Ban Nha quyết định khôi phục kiểm tra biên giới đối với hành khách xuất phát tại Ý trong 30 ngày, khi sức ép di cư qua Địa Trung Hải gia tăng cùng nguy cơ tội phạm xuyên quốc gia lợi dụng tuyến vận tải quốc tế tiếp tục được cảnh báo. Động thái này đánh dấu bước siết chặt kiểm soát mới ở khu vực Schengen, dù Madrid khẳng định không đóng cửa biên giới.
Tây Ban Nha tái áp dụng kiểm tra biên giới tại các sân bay và cảng biển đối với hành khách đến từ Ý từ ngày 8/8. Nguồn: www.boe.es
Theo thông tin công bố trên Công báo Nhà nước Tây Ban Nha (Boletín Oficial del Estado - BOE) ngày 9/8, Bộ trưởng Nội vụ Tây Ban Nha Fernando - ông Grande-Marlaska Gómez đã ban hành Quyết định INT/846/2026, tạm thời khôi phục kiểm tra biên giới với chuyến bay chở khách và dịch vụ vận tải đường biển xuất phát tại Ý. Quy định mới bắt đầu có hiệu lực vào ngày 8/8 và kéo dài đến hết ngày 7/9/2026. Đáng chú ý, việc kiểm tra áp dụng lên toàn bộ hành khách nhập cảnh, không phân biệt quốc tịch, dựa trên tình trạng pháp lý và quyền tự do đi lại trong Liên minh châu Âu (EU). Tuy nhiên, các phương tiện vận chuyển hàng hóa, chuyến bay hoặc tàu thuyền từ quốc gia thành viên khác, cũng như trường hợp chỉ dừng kỹ thuật (technical stop) ở Ý, sẽ không thuộc diện kiểm soát, trừ trường hợp xuất hiện nguy cơ an ninh cụ thể.
Động thái của Tây Ban Nha diễn ra giữa bối cảnh các tuyến di cư ở Địa Trung Hải tiếp tục chịu sức ép lớn. Theo Cơ quan Biên phòng và Bảo vệ bờ biển châu Âu (Frontex), tuyến Trung Địa Trung Hải ghi nhận 66.328 vụ vượt biên trái phép vào năm 2025 và khoảng 11.600 vụ trong 5 tháng đầu năm 2026. Ngoài ra, tuyến Tây Địa Trung Hải lần lượt ghi nhận 19.403 vụ và 7.100 vụ ở cùng giai đoạn.
Phía Tây Ban Nha đánh giá, Ý nằm ở biên giới ngoài EU nên chịu ảnh hưởng đáng kể bởi dòng người di cư, một bộ phận thuộc số đó có xu hướng tiếp tục di chuyển sang các nước Schengen khác. Dẫn Thông báo COM(2026) 387 final ngày 15/7/2026 của Ủy ban châu Âu, Madrid chỉ ra Rome chưa thu hồi thông tư từ tháng 12/2022 về đình chỉ tiếp nhận chuyển giao người xin bảo hộ; đồng thời bác bỏ cả 12 yêu cầu chuyển giao trong giai đoạn đầu áp dụng Quy định (EU) 2024/1351. Tình trạng này gây áp lực lớn cho lực lượng cảnh sát biên giới, cơ quan cấp giấy tờ và cơ sở tiếp nhận tại Tây Ban Nha. Madrid cảnh báo, nguy cơ tổ chức tội phạm lợi dụng mạng lưới vận tải quốc tế nhằm buôn người, giả mạo giấy tờ hoặc tạo điều kiện để cá nhân liên quan tới đe dọa khủng bố nhập cảnh trái phép.
Chính phủ Ý khẳng định không chấp nhận sự áp đặt từ bên ngoài và duy trì các biện pháp kiểm soát an ninh cần thiết. Nguồn: www.governo.it
Dù vậy, việc tái kiểm soát không đồng nghĩa lệnh cấm nhập cảnh hoàn toàn. Quyết định INT/846/2026 nghiêm cấm kiểm tra dựa trên sự phân biệt đối xử về quốc tịch, sắc tộc, tôn giáo hoặc ngoại hình; bảo đảm quyền lợi cho công dân EU, người tìm kiếm bảo hộ quốc tế, nguyên tắc không trục xuất và lợi ích của trẻ em theo Bộ luật Biên giới Schengen (Quy định EU 2016/399) và Hiến pháp Tây Ban Nha.
Trước động thái trên, Chính phủ Ý tuyên bố bác bỏ mọi tối hậu thư hay sự áp đặt do bên ngoài về an ninh quốc gia. Nước này khẳng định tiếp tục tạm dừng áp dụng Hiệp định Schengen với công dân nước thứ ba từ Tây Ban Nha ít nhất đến ngày 15/8, thời điểm dự kiến có làn sóng di cư mới tại Ceuta, và kéo dài tới lúc rủi ro an ninh bị loại bỏ hoàn toàn. Rome nhấn mạnh, quyết định không mang tính thù địch, sẵn sàng đối thoại khi điều kiện an ninh được bảo đảm và cam kết tạo điều kiện tối đa cho công dân Tây Ban Nha, EU đi lại bình thường.
Ngoc Anh
