(TAP) - Một thẩm phán liên bang vừa ra phán quyết tạm thời ngăn chặn chính quyền Tổng thống Donald Trump thực thi sắc lệnh mới, nhằm hạn chế quyền tự động trở thành công dân khi sinh ra tại Hoa Kỳ.
Tại phiên tòa ngày 2/9, Thẩm phán Tòa án liên bang khu vực Quận Maryland (U.S. District Court for the District of Maryland) - bà Deborah Boardman đã chặn việc thực thi sắc lệnh ngày 6/8 của Tổng thống Donald Trump. Thẩm phán kết luận, phía khởi kiện có cơ sở pháp lý vững chắc, chứng minh quy định ban hành bởi chính quyền vi phạm Tu chính án thứ 14 (Hiến pháp Hoa Kỳ). Quyết định này được đưa ra sau khi nhóm người nguy cơ chịu ảnh hưởng cùng tổ chức bảo vệ quyền lợi nhập cư CASA đệ đơn kiện lên Tòa án.
Chính quyền ông Trump hồi tháng 8 ký sắc lệnh mới nhằm thay thế quy định chấm dứt hoặc thu hẹp quyền công dân theo nơi sinh, vốn từng bị Tòa án Tối cao bác bỏ hồi tháng 6. Nguồn: whitehouse.gov
Như TAP News thông tin, thời điểm vừa trở lại Nhà Trắng hồi tháng 1/2025, ông Trump nhiều lần tìm cách chấm dứt (thu hẹp) quyền công dân theo nơi sinh. Thời điểm Tòa án Tối cao (SCOTUS) bác bỏ nỗ lực đầu tiên hồi tháng 6, phía ông Trump ngày 6/8 tiếp tục ký sắc lệnh thay thế mới. Nội dung nhắm tới con của người từng bị chính quyền đưa vào danh sách: “kẻ thù nước ngoài” (alien enemies) - liên quan tổ chức khủng bố; con cái nhân viên Chính phủ nước ngoài hoặc trường hợp tham gia hoạt động “du lịch sinh con” (birth tourism) - tức chỉ hành vi đến Hoa Kỳ sinh con để đứa trẻ nghiễm nhiên mang quốc tịch.
Thẩm phán Tòa án liên bang khu vực Quận Maryland Deborah Boardman đã tạm thời ngăn chính quyền Tổng thống Donald Trump thực thi sắc lệnh hạn chế quyền tự động trở thành công dân khi sinh ra tại Hoa Kỳ. Nguồn: U.S. District Court for the District of Maryland
Trong phiên tranh luận ngày 2/9, luật sư đại diện Chính phủ giải thích, SCOTUS thực chất chỉ huỷ bỏ sắc lệnh ban đầu (1/2025), không hề phán quyết tước quyền hoặc tuyên bố ngăn chính quyền can thiệp vấn đề quốc tịch, nơi sinh. Phía chính quyền cho rằng Tu chính án thứ 14 từ trước lâu nay chưa bao giờ áp dụng tuyệt đối 100% đối với tất cả đứa trẻ sinh ra trên lãnh thổ Hoa Kỳ. Một số ngoại lệ từng bị loại trừ phải kể đến: con cái gián điệp, lực lượng thù địch thời chiến, cùng con một số nhà ngoại giao nước ngoài đang công tác ở Hoa Kỳ. Chiều hướng ngược lại, phe nguyên đơn lập luận ngoại lệ lịch sử này vốn rất hạn chế. Họ cáo buộc chính quyền ông Trump có dấu hiệu muốn tìm cách mở rộng ngoại lệ bằng sắc lệnh hành pháp.
Tại đây, Thẩm phán Deborah Boardman đã đứng về phía nguyên đơn. Dựa theo phán quyết SCOTUS tháng 6, bà Boardman nhận định sắc lệnh tháng 8 gần như chắc chắn vi hiến vì áp dụng lên nhóm người mà toà án bảo vệ. Dù vậy, phán quyết hiện tại chỉ dừng lại ở mức lệnh tạm đình chỉ thi hành, chưa chính thức tuyên bố sắc lệnh tháng 8 có vi hiến hay không. Mọi quyết định cuối cùng cần chờ quá trình tranh tụng đầy đủ hoặc xem xét nỗ lực kháng cáo từ chính quyền liên bang.
Huy Niel
