(TAP) - Sau khi Ấn Độ ghi nhận 5 trường hợp mắc bệnh do virus Nipah, hàng loạt quốc gia Đông Nam Á và Nam Á siết chặt giám sát y tế, sàng lọc hành khách đến từ vùng dịch. Tại Việt Nam, dù chưa phát hiện ca mắc, song Bộ Y tế đã phát đi cảnh báo, chuẩn bị phương án ứng phó, chủ động phòng dịch.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Nipah là một loại virus lây truyền từ động vật sang người, thuộc chi Henipavirus được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1999 ở Malaysia. Vật chủ tự nhiên của loại virus này là dơi ăn quả (chi Pteropus). Con người đứng trước nguy cơ nhiễm bệnh nếu tiếp xúc với động vật hoặc dịch cơ thể mang mầm bệnh; tiêu thụ thực phẩm hay vật phẩm nhiễm virus; đồng thời lây người sang người. Tỷ lệ tử vong khi nhiễm virus Nepah dao động 40 - 75% và hiện chưa có vắc xin, thuốc đặc trị cho cả người, động vật, vì vậy Nipah bị WHO xếp vô nhóm mầm bệnh ưu tiên bởi tiềm năng gây đại dịch lớn.
Nipah là một loại virus lây truyền từ động vật sang người. Nguồn: Bộ Y tế Việt Nam
Từ ngày 27/12/2025 - 26/01/2026 vừa qua, chính quyền bang West Bengal (Ấn Độ) ghi nhận 5 trường hợp mắc bệnh do virus Nipah. Trong đó có hai điều dưỡng của một bệnh viện tư nhân ở thị trấn Barasat từng tiếp xúc gần với bệnh nhân nhiễm bệnh ban đầu, hiện đang nguy kịch, phải điều trị hồi sức tích cực. Để ngăn chặn lây lan, chính quyền bang yêu cầu khoảng 100 người cách ly tại nhà, giám sát chặt chẽ 30 trường hợp nguy cơ cao. Cơ quan y tế địa phương cũng ban hành hướng dẫn điều trị khẩn cấp, tập trung vào việc phát hiện sớm, cách ly tuyệt đối, quản lý lâm sàng nghiêm ngặt.
Ấn Độ ban hành khuyến cáo phòng dịch bệnh do virus Nipah. Nguồn: NCDC
Trước diễn biến trên, nhiều quốc gia châu Á ngay lập tức nâng cao mức cảnh báo. Tại Việt Nam, sáng ngày 27/1 (giờ địa phương), Bộ Y tế cho biết tính tới ngày 26/1 chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do virus Nipah gây ra. Tuy nhiên, Bộ đã chỉ đạo các địa phương tăng cường công tác giám sát, phòng chống dịch bệnh ngay từ cửa khẩu, cơ sở y tế và cộng đồng, sẵn sàng biện pháp đáp ứng, phòng chống dịch.
Ngoài ra, nhằm chủ động phòng chống bệnh, Bộ Y tế Việt Nam khuyến cáo người dân hạn chế di chuyển sang khu vực đang có dịch. Trường hợp trở về từ vùng dịch trong vòng 14 ngày nếu xuất hiện triệu chứng đau đầu, đau cơ, nôn mửa, đau họng, chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn hoặc co giật cần liên hệ ngay cơ sở y tế gần nhất, hạn chế tiếp xúc với người khác, thông báo đầy đủ tiền sử dịch tễ. Đồng thời, người dân cần ăn chín, uống sôi; rửa sạch, gọt vỏ trái cây. Không sử dụng trái cây bị dơi hoặc chim cắn/gặm nhấm; tránh uống nhựa cây tươi chưa qua chế biến. Không tiếp xúc gần dơi ăn quả; rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, dung dịch sát khuẩn sau khi giết mổ động vật.
Bộ Y tế Việt Nam phát đi cảnh báo và khuyến cáo về phòng chống dịch bệnh Nipah. Nguồn: Bộ Y tế Việt Nam
Những ngày qua, nhà chức trách Thái Lan đang tăng cường công tác kiểm soát dịch bệnh tại sân bay Suvarnabhumi, Don Mueang, Phuket nhằm sàng lọc hành khách đến từ bang West Bengal (Ấn Độ). Các biện pháp được triển khai bao gồm: đo thân nhiệt, đánh giá sức khỏe đối với trường hợp có dấu hiệu nghi nhiễm. Hành khách bị sốt cao hoặc mang triệu chứng nghi ngờ nhiễm virus Nipah sẽ di chuyển tới cơ sở cách ly kiểm tra chuyên sâu theo quy trình lập sẵn. Ngoài ra, nhân viên y tế thực hiện cấp phát thẻ cảnh báo sức khoẻ cho tất cả trường hợp từng ở West Bengal trở về, trong đó liệt kê biểu hiện cần lưu ý, hướng dẫn xử lý lúc cảm thấy cơ thể không khỏe.
Dù vậy, trang Bangkok Post ngày 26/1 dẫn lời bác sĩ Sophon Iamsirithaworn - Phó Thư ký thường trực Bộ Y tế Thái Lan thông báo đã phát hiện virus Nipah tồn tại trong quần thể dơi ăn quả tại Thái Lan, nhưng mật độ thấp đáng kể so với điểm dịch. Hiện Thái Lan chưa ghi nhận ca nhiễm virus Nipah ở người. Tuy nhiên, giới chức Thái Lan đặc biệt quan ngại tình hình ở một số quốc gia khác, nhất là Bangladesh và West Bengal (Ấn Độ). Bác sĩ Sophon nhấn mạnh: “Các khu vực này cách xa Thái Lan thì công tác giám sát vẫn phải hết sức cẩn trọng, bởi có chuyến bay thẳng tới sân bay Suvarnabhumi, Don Mueang, Phuket”.
Thái Lan tăng cường kiểm soát dịch ở nhiều sân bay lớn. Nguồn: PR Thai Government
Tương tự, tại Nepal, chính phủ đã nâng mức cảnh báo, tăng cường kiểm tra y tế ở sân bay quốc tế Tribhuvan (Kathmandu) cùng hàng loạt cửa khẩu đường bộ trọng yếu giáp Ấn Độ, nhằm ngăn chặn sự xâm nhập của virus. Giới chức thiết lập bàn kiểm soát y tế để sàng lọc hành khách có triệu chứng, đồng thời bệnh viện địa phương, điểm kiểm dịch biên giới được yêu cầu báo cáo, xử lý trường hợp nghi nhiễm. Chính quyền Nepal nhấn mạnh thách thức lớn đến từ biên giới mở và lưu lượng người qua lại hằng ngày giữa West Bengal - Nepal.
Song song đó, Đài Loan đang lên kế hoạch xếp căn bệnh nhiễm virus Nipah vào nhóm 5 - nhóm bệnh truyền nhiễm bắt buộc khai báo cao nhất theo luật hiện hành, dành cho các bệnh mới nổi nguy hiểm. Chính sách dự kiến trải qua giai đoạn lấy ý kiến người dân 60 ngày trước khi có hiệu lực. Nếu được phê chuẩn, quy định mới buộc hành khách phải báo cáo ngay lập tức, áp dụng biện pháp kiểm soát đặc biệt vào thời điểm xuất hiện ca bệnh. Động thái này phản ánh mối lo ngại về tỉ lệ tử vong cao và nguy cơ bùng phát dịch do virus Nipah từ chính quyền Đài Loan.
Mie Duong