(TAP) - Một phiên tòa quan trọng nhằm xem xét cáo buộc Meta, YouTube thúc đẩy việc sử dụng mạng xã hội (MXH) quá mức, dẫn đến gây nghiện ở trẻ em, dự kiến sẽ diễn ra đầu tháng 2/2026, tại Los Angeles (California). Hiện, quá trình chọn bồi thẩm đoàn đã mở màn ngày 27/1, kỳ vọng trở thành cột mốc pháp lý lịch sử, thiết lập tiêu chuẩn mới về trách nhiệm của các tập đoàn công nghệ trên không gian số.
Hồi năm 2023, Tòa án Hoa Kỳ Quận Bắc California (Northern District of California) ban hành một phán quyết mang tính bước ngoặt khi bác bỏ nỗ lực hủy bỏ vụ kiện từ các công ty công nghệ, đồng thời cho phép cáo buộc về “lỗi thiết kế gây nghiện” được tiếp tục tiến hành pháp lý. Trọng tâm vụ án liên quan đến đơn kiện bởi một thanh niên 19 tuổi, tên viết tắt “KGM”. Người này tin rằng, việc sử dụng MXH từ lúc còn nhỏ khiến bản thân lệ thuộc công nghệ, kéo theo vấn đề nghiêm trọng về sức khỏe tâm thần. KGM cáo buộc, tác động này xuất phát phương pháp thiết kế sản phẩm trên những nền tảng, bao gồm Meta, TikTok, YouTube.
Hàng loạt ông lớn mạng xã hội ở Hoa Kỳ phải hầu tòa vì cáo buộc gây nghiện ở trẻ em. Nguồn: Northern District of California
Phiên tòa dường như trở thành dấu hiệu báo trước cho hơn 1 nghìn vụ kiện tương tự được nộp đơn suốt những năm gần qua. Nếu kết quả bất lợi, các công ty phải thay đổi mạnh mẽ cách vận hành nền tảng. CBS ngày 27/1 dẫn lời chuyên gia về chính sách công nghệ tại Viện Doanh nghiệp Hoa Kỳ (American Enterprise Institute) - ông Clay Calvert nhận định, đây nhiều khả năng trở thành vụ án thử nghiệm (án lệ) xác định khả năng bồi thường thiệt hại, có thể áp dụng lên nguyên đơn tương tự trong tương lai.
Đây cũng là lần đầu tiên vô số “ông lớn” MXH phải trực tiếp trình bày lập luận trước bồi thẩm đoàn. Phiên tòa kéo dài dự kiến 6 - 8 tuần, mỗi ngày có khoảng 75 ứng viên bồi thẩm thẩm vấn. Những Giám đốc điều hành cấp cao, bao gồm CEO Meta Mark Zuckerberg dự kiến sẽ ra làm chứng. Snap (sở hữu Snapchat) - một công ty khác từng bị nêu tên ở vụ kiện năm 2023, không cần tham gia do đạt thỏa thuận dàn xếp với số tiền chưa công bố.
CEO Meta Mark Zuckerberg dự kiến sẽ ra làm chứng tại tòa. Nguồn: Facebook “Mark Zuckerberg”
Đơn kiện lập luận, nhóm công ty bị đơn cố ý áp dụng các kỹ thuật hành vi, thần kinh học, tương tự những gì từng sử dụng ở máy đánh bạc, lẫn ngành thuốc lá, nhằm tăng mức độ thu hút trẻ em, tối đa hóa doanh thu quảng cáo. Lập luận này nhằm vượt qua sự bảo vệ pháp lý bởi Tu chính án thứ 1 (First Amendment) cùng Điều 230 (Section 230) Đạo luật Chuẩn mực Truyền thông (Communications Decency Act) năm 1996 - vốn bảo vệ nền tảng khỏi trách nhiệm liên quan nội dung người dùng đăng tải.
Chiều hướng ngược lại, ACB ngày 27/1 dẫn lời đại diện những công ty công nghệ bác bỏ cáo buộc, nói họ đã triển khai biện pháp bảo vệ trẻ em, không cần chịu trách nhiệm vì nội dung bên thứ ba. Meta lập luận, việc đổ lỗi toàn bộ lên MXH đơn giản hóa một vấn đề sức khỏe tâm thần phức tạp, chịu tác động từ yếu tố khác nhau.
TikTok lựa chọn dàn xếp cùng luật sư phía nguyên đơn để không phải tham gia phiên toà. Nguồn: TikTok Newsroom
Tương tự, YouTube khẳng định luôn đặt sức khỏe người trẻ làm trọng tâm thông qua việc hợp tác chuyên gia, cung cấp phụ huynh quyền kiểm soát. Riêng TikTok, ABC ghi nhận ứng dụng Bắc Kinh đã chọn một lối “khôn ngoan” như Snap khi nhanh chóng đạt thỏa thuận dàn xếp riêng ngay trước giờ chọn bồi thẩm đoàn (27/1). Điều này giúp công ty con thuộc ByteDance thoát khỏi vòng xoáy tranh tụng trực tiếp, dồn toàn bộ tâm điểm chú ý về phía Meta, lẫn YouTube.
Mobius Nguyen