(TAP) - Tiến trình đàm phán nhằm chấm dứt xung đột giữa Hoa Kỳ - Israel và Iran đang bước vào giai đoạn quan trọng. Dù đôi bên đều ghi nhận những tín hiệu tích cực, nhưng vẫn tỏ ra thận trọng trước nhiều bất đồng chưa thể giải quyết.
Hoa Kỳ và Iran đều phát ra tín hiệu tích cực về việc sắp đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột. Nguồn: iris-france.org
Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump ngày 24/5 thông báo trên nền tảng Truth Social (@realDonaldTrump) rằng, các cuộc đàm phán giữa Hoa Kỳ - Iran đang tiến triển theo hướng“ trật tự, mang tính xây dựng”. Dù vậy, ông cho biết đã chỉ thị phái đoàn đàm phán của mình không vội vã ký kết thỏa thuận và nhấn mạnh cả hai bên phải dành thời gian thực hiện nó một cách chuẩn xác, không để xảy ra sai sót. Ông cũng tái khẳng định lập trường Iran “không được phép phát triển hay mua vũ khí hạt nhân’. Đồng thời, ông nêu rõ Washington sẽ tiếp tục duy trì lệnh phong toả hệ thống cảng biển Iran đến khi “xác nhận, ký kết” một thỏa thuận mới.
Trước đó, trên nền tảng Truth Social hôm 23/5, ông Trump tuyên bố thỏa thuận cùng Iran “về cơ bản đã đàm phán xong”. Lãnh đạo Hoa Kỳ mô tả đây là “Bản ghi nhớ hướng tới hoà bình” với sự tham gia của nhiều quốc gia như: Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Ả Rập Xê Út, Pakistan, Ai Cập, Jordan, Qatar,...
Ông Trump chỉ thị phái đoàn đàm phán không vội vã ký kết thỏa thuận bất chấp nhưng tín hiệu tích cực. Nguồn: Truth Social (@realDonaldTrump)
Trang Axios hôm 23/5 đưa tin, thoả thuận sắp đạt được mang hình thức như một bản ghi nhớ kéo dài 60 ngày, có thể gia hạn nếu đôi bên đồng thuận. Theo đó, eo biển Hormuz sẽ mở cửa trở lại mà không thu phí, Iran đảm bảo dọn sạch thuỷ lôi do nước này thả xuống đây. Đổi lại, Hoa Kỳ phải dỡ bỏ lệnh phong toả cảng Iran, miễn trừ các biện pháp trừng phạt để cho phép Tehran bán dầu. Còn hãng tin Reuter tiết lộ, khuôn khổ thỏa thuận dự kiến triển khai từng giai đoạn cụ thể bao gồm: chấm dứt chiến tranh trên danh nghĩa, giải quyết khủng hoảng tại eo biển Hormuz và 30 ngày đàm phán kế hoạch hòa bình bền vững.
Dù vậy, nhiều đảng viên Cộng Hoà đã lên tiếng bày tỏ quan ngại về khả năng Hoa Kỳ nóng vội trong việc thỏa hiệp với Iran. Thượng nghị sĩ Ted Cruz viết trên trang X rằng, nếu kết quả cuối cùng Iran vẫn làm giàu uranium, phát triển vũ khí hạt nhân, kiểm soát eo biển Hormuz thì đây là “sai lầm thảm hoạ”. Tương tự, Thượng nghị sĩ Roger Wicker nhận định kết quả này có thể khiến thành tựu từ chiến dịch Epic Fury “trở nên vô nghĩa”.
Về phía Iran, các hãng thông tấn lớn Tasnim và Far News đều xác nhận sự tồn tại của bản dự thảo thỏa thuận với Hoa Kỳ. Tuy nhiên, Tasnim khẳng định Tehran chưa chấp nhận bất cứ điều khoản nào liên quan đến chương trình hạt nhân; đồng thời làm rõ thỏa thuận dành ra 30 ngày nhằm giải quyết những vấn đề eo biển Hormuz, 60 ngày cho tiến trình đàm phán hạt nhân. Đáng chú ý, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tuyên bố tại một cuộc phỏng vấn cùng Hãng thông tấn Nhà nước Iran - IRNA hôm 24/5 rằng: “Chúng tôi sẵn sàng đảm bảo trước thế giới chúng tôi không theo đuổi vũ khí hạt nhân. Chúng tôi không tìm kiếm sự bất ổn trong khu vực”. Song, ông không nêu rõ liệu tuyên bố này có được đưa vào thoả thuận hay không.
IRNA dẫn lời Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian về việc đảm bảo không theo đuổi vũ khí hạt nhân. Nguồn: en.irna.ir
Từ những tuyên bố trên cho thấy đến nay các nút thắt cốt lõi giữa Hoa Kỳ - Iran vẫn khó tìm được tiếng nói chung, bất chấp nhiều tín hiệu lạc quan bề nổi. Hiện cả hai vẫn giằng co gai góc trên một số vấn đề bao gồm: tham vọng hạt nhân của Iran, cuộc xung đột Israel - Hezbollah ở Lebanon, cũng như yêu cầu do phía Tehran đưa ra về dỡ bỏ lệnh trừng phạt và giải phóng hàng chục tỷ USD doanh thu dầu mỏ bị đóng băng tại ngân hàng nước ngoài.
Mie Duong
