(TAP) - Đại hội đồng Liên hợp quốc đã thông qua Nghị quyết kêu gọi sử dụng rộng rãi hơn các phép chiếu bản đồ có diện tích bằng nhau, đặc biệt Equal Earth, nhằm thể hiện chính xác hơn kích thước tương đối giữa châu lục, nhất là châu Phi.
Theo thông cáo báo chí chính thức từ Liên Hợp Quốc (United Nations - UN) ngày 4/9, đại diện Togo, thay mặt Nhóm các quốc gia châu Phi, trình dự thảo Nghị quyết “Sửa đổi bản đồ: cân bằng lại sự thể hiện bản đồ toàn cầu, thúc đẩy sự thể hiện công bằng các khu vực trên thế giới, đặc biệt là châu Phi” (A/80/L.104). Nghị quyết nhận 164 phiếu thuận, 1 phiếu chống của Hoa Kỳ, 6 phiếu trắng, gồm Estonia, Georgia, Lithuania, Cộng hòa Moldova, Serbia và Ukraine. Văn bản được thông qua khi Đại hội đồng hoàn tất công việc chính kỳ họp thứ 80, dự kiến kết thúc ngày 8/9. Nghị quyết kêu gọi áp dụng phép chiếu bản đồ có diện tích bằng nhau để phản ánh chính xác kích thước tương đối giữa lục địa, đồng thời khẳng định việc sử dụng bản đồ bị bóp méo sẽ ảnh hưởng đến giáo dục, nhận thức công chúng, văn hóa, địa chính trị, câu chuyện phát triển, nhận thức về quy mô, tiềm năng châu Phi.
Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua Nghị quyết về sửa đổi bản đồ. Nguồn: press.un.org
Phát biểu thay mặt Nhóm quốc gia châu Phi, đại diện Togo nhận định Liên hợp quốc đang từng bước giải quyết những bất cân bằng còn tồn đọng từ quá khứ. Ông đặt vấn đề: “Chúng ta thể hiện thế giới như thế nào? Chúng ta dạy về nó như thế nào? Các thế hệ học cách nhìn nhận hành tinh chúng ta ra sao?”. Theo ông, các phép chiếu bản đồ sử dụng suốt nhiều thế kỷ trong sách giáo khoa, truyền thông, nền tảng kỹ thuật số và tài liệu chính thức đã gây sai lệch kích thước tương đối giữa châu lục, vô tình thu nhỏ hình ảnh châu Phi, duy trì cách nhìn không cân bằng về địa lý thế giới. Ông nhấn mạnh sáng kiến không nhằm chống lại bất kỳ quốc gia, nền văn minh hay truyền thống lập bản đồ nào mà hướng tới các phép chiếu thể hiện chính xác hơn diện tích các lục địa, tiêu biểu Equal Earth, phép chiếu được Liên minh châu Phi ưa chuộng. Ông tuyên bố: “Một tấm bản đồ công bằng không làm thay đổi địa lý thế giới; nó thay đổi cách chúng ta nhìn nhận thế giới”.
Châu Phi trên bản đồ dùng phép chiếu Mercator (trái) và bản đồ dùng phép chiếu Equal Earth (phải). Ảnh: Equal Earth
Đại diện Nga ủng hộ văn bản, khẳng định chủ trương xóa bỏ di sản chủ nghĩa thực dân, chống chủ nghĩa tân thực dân; bày tỏ đồng tình với nỗ lực của nước châu Phi hướng tới khôi phục công lý lịch sử, nâng cao vai trò tại thế giới đa cực đương đại. Trong khi đó, Hoa Kỳ là nước duy nhất bỏ phiếu chống. Đại diện Hoa Kỳ lập luận rằng dù dự thảo được trình bày như một nỗ lực “vô hại” nhằm cập nhật bản đồ học, nhưng bản chất “không thể tách rời khỏi dự án tư tưởng lớn hơn, cấp tiến hơn nhiều mà nó thuộc về”. Đại diện Hoa Kỳ - bà Yaryna Ferencevych chỉ trích Đại hội đồng đang tranh luận về “các dự án bản đồ từ thế kỷ XVI” và vai trò từ những dự án này về việc thúc đẩy bồi thường, công lý nhận thức, gọi Nghị quyết này là “những con hà bám vào công việc chúng ta ở đây và là lý do khiến thể chế này đang mất đi uy tín”.
Ukraine không phản đối nguyên tắc cốt lõi dự thảo nhưng phản đối phép chiếu Equal Earth, cho rằng bản đồ thể hiện phần lãnh thổ Ukraine đang bị Liên bang Nga tạm thời chiếm đóng “một cách hoàn toàn không thể chấp nhận được”. Đại diện Ukraine cũng đánh giá việc này trái với nghị quyết liên quan của Đại hội đồng về việc bác bỏ nỗ lực sáp nhập bất hợp pháp Crimea năm 2014 do Liên bang Nga thực hiện.
Ngoài ra, đại diện Ireland phát biểu thay mặt Liên minh châu Âu khẳng định, EU ủng hộ mục tiêu thúc đẩy cách thể hiện bản đồ công bằng, chính xác hơn, đặc biệt đối với châu Phi. Tuy nhiên, đại diện EU nhấn mạnh phạm vi văn bản chỉ tập trung vào giáo dục, nâng cao nhận thức, kiến thức địa lý, đồng thời “không đề cập cũng như không ảnh hưởng đến vấn đề liên quan đến chủ quyền, tình trạng lãnh thổ, phân định ranh giới hoặc biên giới được quốc tế công nhận giữa các quốc gia”.
Hong Tham
