(TAP) - Mới đây, các quốc gia châu Âu cùng Nhật Bản và Canada vừa ra một tuyên bố chung, khẳng định sẵn sàng tham gia bảo vệ an toàn hàng hải tại eo biển Hormuz. Động thái này diễn ra giữa bối cảnh xung đột ở Trung Đông tiếp tục đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào trạng thái biến động mạnh.
Các quốc gia châu Âu cùng Nhật Bản và Canada tuyên bố sẵn sàng tham gia vào các nỗ lực bảo vệ an toàn ở eo biển Hormuz. Nguồn: maritimefairtrade.org
Trong tuyên bố chung ngày 19/3 do Văn phòng Thủ tướng Anh đăng tải, nhóm 6 nước gồm Anh, Pháp, Đức, Ý, Hà Lan, Nhật Bản khẳng định: “Chúng tôi sẵn sàng đóng góp vào nỗ lực thích hợp để đảm bảo an toàn cho việc đi lại qua eo biển Hormuz”. Sau đó, Văn phòng Thủ tướng Canada cũng xác nhận tham gia, trở thành bên ký kết thứ 7. Theo tuyên bố chung, tự do là nguyên tắc cơ bản thuộc luật quốc tế, Công ước Liên hợp quốc về Luật biển (UNCLOS) năm 1982. Tuyên bố chung nhấn mạnh: “Hậu quả từ hành động của Iran sẽ ảnh hưởng đến người dân trên toàn thế giới, đặc biệt những người dễ bị tổn thương nhất”.
Lãnh đạo các nước châu Âu, Nhật Bản và Canada cũng “lên án kịch liệt” đối với cuộc tấn công gần đây từ Iran nhằm vào tàu thương mại, hạ tầng năng lượng ở Vùng Vịnh; đồng thời cáo buộc Tehran trên thực tế đã phong tỏa eo biển Hormuz. Nhóm 7 nước kêu gọi Iran lập tức chấm dứt hàng loạt “hành động đe dọa” như rải thủy lôi, tấn công bằng máy bay không người lái (UAV), tên lửa cùng những nỗ lực khác nhằm ngăn chặn vận tải thương mại.
Tuyên bố chung của các nước châu Âu và Nhật Bản. Nguồn: gov.uk
Ngay sau thời điểm văn kiện được công bố, giới chức Ý và Pháp đồng loạt lên tiếng làm rõ rằng, cam kết nêu ở tuyên bố chung chỉ tính khi các bên tham chiến đã đạt lệnh ngừng bắn và tiếng súng không còn vang lên. Cụ thể, trên nền tảng X (@GuidoCrosetto), Bộ trưởng Quốc phòng Ý Guido Crosetto nêu rõ : “Không phải nhiệm vụ chiến tranh. Chúng tôi không tiến vào eo biển Hormuz nếu chưa có thỏa thuận ngừng bắn cùng một sáng kiến đa phương mở rộng”. Về phía Pháp, tại Hội nghị Thượng đỉnh châu Âu (Brussels, Bỉ), Tổng thống Emmanuel Macron nói, Paris sẽ thăm dò thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc để thiết lập một khuôn khổ cho kế hoạch tương lai, đảm bảo an toàn hàng hải qua eo biển Hormuz vào thời điểm giao tranh chấm dứt.
Bộ trưởng Quốc phòng Ý Guido Crosetto làm rõ tuyên bố chung giữa các nước. Nguồn: X (@GuidoCrosetto)
Trước đó, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump kêu gọi Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh cùng Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) điều động tàu chiến đến Trung Đông hỗ trợ mở lại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, nhiều quốc gia đã công khai bác bỏ yêu cầu hoặc đưa ra tuyên bố mơ hồ. Đáp lại, Tổng thống Trump lên tiếng chỉ trích hàng loạt quốc gia đồng minh, tuyên bố không cần ai giúp đỡ.
Kể từ Hoa Kỳ - Israel hợp lực tấn công Iran, eo biển Hormuz - tuyến hàng hải huyết mạch vận chuyển 20% lượng dầu mỏ, khí đốt tự nhiên hóa lỏng toàn cầu gần như bị tê liệt. Dẫn dữ liệu từ Tổ chức Hàng hải Quốc tế (International Maritime Organization - IMO) công bố ngày 18/3, gần 20.000 thuỷ thủ và khoảng 3.200 tàu đang mắc kẹt ở eo biển Hormuz. Tình trạng trì trệ này khiến giá nhiên liệu thế giới liên tục leo thang. Theo TradingView, giá dầu Brent sáng ngày 20/3 (giờ Việt Nam) giao dịch quanh mức 107,50 USD/thùng, trong khi giá dầu thô Hoa Kỳ WTI đạt 94,55 USD/thùng.
Mie Duong