(TAP) - Những ngày qua, câu hát “Lúa chín cao nhưng chẳng hề cúi đầu” trong ca khúc “Người Việt mình thương nhau” bất ngờ trở thành đề tài tranh luận trên khắp các diễn đàn tại Việt Nam. Nhiều ý kiến cho rằng ca từ này không chỉ sai lệch kiến thức mà còn đi ngược lại ý nghĩa sâu sắc của thành ngữ dân gian vốn hằn sâu vào tâm thức người Việt.
Ngày 23/4 vừa qua, ca sĩ Cẩm Ly và Hòa Minzy chính thức phát hành dự án âm nhạc mang tên “Người Việt mình thương nhau”, thuộc chiến dịch cộng đồng Vietnam Love. Ca khúc do nhạc sĩ Châu Đăng Khoa chấp bút, mang thông điệp tôn vinh vẻ đẹp văn hoá, niềm tự hào, tinh thần gắn kết dân tộc. Việc khéo léo lồng ghép chất liệu dân gian vào âm thanh lẫn hình ảnh đã tôn lên các giá trị truyền thống giữa dòng chảy âm nhạc hiện đại. Sau 5 ngày ra mắt, MV nhanh chóng thu hút gần 2 triệu xem trên YouTube.
Poster dự án âm nhạc “Người Việt mình thương nhau” do Cẩm Ly và Hòa Minzy trình bày. Nguồn: Facebook (Hoà Minzy)
Bên cạnh những phản hồi tích cực, tác phẩm bất ngờ vấp phải làn sóng tranh cãi bởi câu hát “Lúa chín cao nhưng chẳng hề cúi đầu” ở phần điệp khúc. Theo ghi nhận từ TAP News, trên các nền tảng mạng xã hội xuất hiện hàng loạt bài viết, bình luận không đồng tình với câu hát, phần lớn khán giả băn khoăn liệu tác giả có hiểu sai ý nghĩa hình ảnh “lúa chín cúi đầu” - vốn được xem như biểu tượng của sự khiêm nhường. Thực tế, “lúa chín cúi đầu” là một hiện tượng sinh trưởng tự nhiên, khi lúa chín phần nước sẽ đặc lại, đường chuyển hoá thành tinh bột khiến hạt lúa nặng đến mức thân lúa trĩu xuống. Từ một hiện tượng tự nhiên, “lúa chín cúi đầu” trở thành hình ảnh ẩn dụ cho người tài giỏi nhưng khiêm nhường, biết lắng nghe, không phô trương. Hình ảnh này còn xuất hiện trong nhiều câu ngạn ngữ Việt Nam quen thuộc: “Sông sâu tĩnh lặng, lúa chín cúi đầu”; “Lúa chín cúi đầu, người khiêm ít tiếng”;...
Câu hát gây tranh cãi trong phần điệp khúc bài hát. Nguồn: Ảnh chụp màn hình
Trước những tranh luận trái chiều, tối ngày 27/4, nhạc sĩ Châu Đăng Khoa đã chính thức lên tiếng giải thích dụng ý sáng tác của mình. Trong bài đăng dài trên trang Facebook, anh khẳng định hiểu rõ ý nghĩa hình ảnh “lúa chín cúi đầu” và không có ý phủ nhận giá trị đó. Câu hát “Lúa chín cao nhưng chẳng hề cúi đầu” là anh chủ ý mở rộng tầng nghĩa từ hình ảnh “lúa chín cúi đầu”. Nam nhạc sĩ giải thích, chi tiết “chẳng hề cúi đầu” không mang ý nghĩa ngạo mạn mà nhấn mạnh tinh thần không khuất phục, cúi đầu trước nghịch cảnh, kẻ thù.
Phần lý giải thiếu sức thuyết phục từ nhạc sĩ Châu Đăng Khoa. Nguồn: Ảnh chụp màn hình
Dù vậy, phần lý giải từ tác giả dường như không thuyết phục và vẫn chưa thể xoa dịu dư luận. Tác giả không đề cập tới việc sử dụng hình ảnh “Lúa chính cao nhưng chẳng hề cúi đầu” là cách diễn đạt vừa sai kiến thức, trái quy luật sinh trưởng tự nhiên, gần như đi ngược lại hình ảnh “lúa chín cúi đầu” do nhiều thế hệ người Việt công nhận và đã đi vào văn học, nghệ thuật, giáo dục. Ngay dưới bài đăng của nhạc sĩ Châu Đăng Khoa xuất hiện hàng loạt bình luận phản bác. Tài khoản H.T.T bình luận: “Muốn viết nhạc chính luận, nhất là nhạc về quê hương đất nước thì trước tiên phải hiểu văn hoá Việt. Văn hoá cần được sáng tạo, phát triển nhưng phải giữ lấy cái gốc, cái nguồn. Ca dao tục ngữ do ông bà đúc kết, có thể làm mới để gần gũi lớp trẻ nhưng nghĩa gốc thì vẫn cần bảo tồn vì đó không chỉ là bài học về nhân sinh mà còn là thực tiễn. Có sáng tạo đến đâu thì cũng phải gắn với thực tiễn, nếu không thì được gọi là viển vông”. Đồng thời, nhiều ý kiến cho rằng việc nam nhạc sĩ sử dụng hình ảnh cây lúa để khắc họa tinh thần kiên cường, bất khuất rất khiên cưỡng, thay vào đó tác giả lấy hình ảnh cây tre sẽ hợp lý hơn.
Tiếp thu ý kiến từ khán giả, sáng ngày 28/4, nhạc sĩ Châu Đăng Khoa cho biết sẽ chủ động viết lại phần lời gây tranh cãi với mong muốn lan toả trọn vẹn ca khúc. Nam nhạc sĩ quyết định chỉnh sửa câu hát “Lúa chín cao nhưng chẳng hề cúi đầu” thành “Dẫu bão giông kiên cường luôn vững vàng”. Theo ghi nhận đến chiều cùng ngày, phần phụ đề (subtitle) của MV trên YouTube đã được chỉnh sửa, dù phần âm thanh vẫn giữ nguyên bản gốc.
Phần phụ đề của MV đã được chỉnh sửa lại. Nguồn: Ảnh chụp màn hình
Mie Duong
